Hoe hebben wij de fiets gejat van de Britten?

Hebben wij Nederlanders de fiets gejat? Designhistoricus Timo de Rijk (TU Delft/Universiteit Leiden) helpt je in deze podcast aflevering uit de droom dat wij als fietsminnend volkje de klassieke tweewieler bedacht hebben.

key notes

prof. dr. Timo de Rijk

Professor Timo de Rijk is hoogleraar aan de TU Delft en aan de Universiteit Leiden en bestudeert de historische en culturele betekenis van design. Kom je in zijn kamer dan tref je de meest vreemde objecten aan: van paars kunsthaar, flessen WC-eend tot het halve interieur van de lokale afhaalchinees. Dit klinkt misschien als een uitspraak van iemand die een bril draagt met een aanzienlijk montuur, maar dit soort producten hebben ons leven veranderd. Professor De Rijk laat je zien welke bijzondere verhalen er schuilgaan achter producten als nr. 36 van de afhaalchinees.

Volgende podcast:

Ben jij verantwoordelijk voor je daden als je dronken bent?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

Beluister deze podcast
arrow_forward
Staat Nederland straks vol met brandnetels?

Bijna de helft van alle soorten in Nederland wordt met uitsterven bedreigd. Het uitsterven van dieren- en plantensoorten is dus niet alleen een probleem van ver weg, ook in Nederland staat de biodiversiteit onder enorme druk. In dit college legt bioloog Edwin Pos (Universiteit Utrecht) uit waarom het verlies van biodiversiteit slecht is voor onze planeet, maar ook hoe de wetenschap hopelijk de biodiversiteit nog kan redden.

Waarom is een dood kind in Amerika meer waard dan in Nederland?

Je kat in de magnetron stoppen en dan het magnetronbedrijf aanklagen: je kent het verhaal vast wel. In Amerika heerst een grotere claimcultuur dan in Nederland. Waarom is het daar vaak zo lucratief om iemand aan te klagen, en hier niet? Rechtsgeleerde Edgar du Perron (Universiteit van Amsterdam) legt uit hoe het zit.

Waarom dragen jongens geen roze nagellak?

Vrouwen houden van chocola en mannen drinken graag bier. Sociaal wetenschapper Linda Duits van de Universiteit Utrecht onderzoekt waar deze ideeën over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen vandaan komen en wat er gebeurt als jij je hier niet aan houdt.

Hoe zag de eerste terrorist op Nederlandse bodem eruit?

Het belangrijkste wapen van een terrorist is angst. Hoe meer een overheid meegaat in die angst, hoe succesvoller je bent, als terrorist. Terreurdeskundige Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht) legt dit uit aan de hand van anekdotes uit de wereldgeschiedenis. Waaronder een verhaal uit Nederland.

Mag je jouw kat fluorescerend maken puur voor de lol?

Een fluorescerende kat of een doorgefokte Chihuahua. Dieren zijn op allerlei manieren aan te passen aan onze wensen. Maar waarom stuiten sommige voorbeelden ons meer tegen de borst dan andere? Hoe dit soort kwesties leiden tot grote discussies vertelt ethicus Bernice Bovenkerk (Wageningen University).

Waarom hebben we straks allemaal meerdere chronische ziektes?

Onze levensverwachting de laatste jaren spectaculair toe. De gemiddelde levensverwachting ligt zelfs ruim boven de tachtig jaar. Maar betekent dit ook dat we gezond oud worden? Volgens medicus Marcel Levi (Universiteit van Amsterdam) is dat niet meteen een gegeven.

Hoe kan iemand na een bekentenis van seksueel misbruik toch vrijuit gaan?

Goede advocaten vinden af en toe mazen in de wet die kunnen zorgen voor een opzienbarende uitspraak van de rechter. Soms kan zelfs één woord het verschil maken tussen straf en vrijuit gaan. Roel Schutgens (Radboud Nijmegen) behandelt in dit college een geruchtmakende zaak uit het verleden.

Word je ongelukkig van sociale media?

Vandaag hebben we een speciale aflevering voor je, want naast onze vertrouwde colleges maken we ook een andere serie, genaamd: Op de Proef Gesteld. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Met vandaag: Jiami Jongejan in gesprek met socioloog Ina Koning (Universiteit Utrecht). Jiami maakt al jaren video’s op Youtube over alles wat zich afspeelt in haar leven, en dat ging altijd heel goed. Maar ook zij merkte dat het vele sociale media gebruik ook negatieve gevolgen kan hebben op hoe je je voelt. Daarom schakelt ze in deze aflevering de hulp in van Ina. Zij doet onderzoek naar welke gevolgen sociale media op je mentale gezondheid heeft. Want word je ongelukkig van sociale media? Of valt dat eigenlijk wel mee?

Kunnen mensen met een grote neus beter liegen?

Vroeger was de wetenschap er zeker van dat uiterlijk kon voorspellen hoe crimineel iemand was. Dat gelooft nu niemand meer, maar mensen kennen van nature nog altijd karaktertrekken toe aan gezichten. Waarom doen we dat? Sociaal psycholoog Daniël Wigboldus van de Radboud Universiteit Nijmegen vertelt je er alles over in dit college.

Hoe hebben wij de fiets gejat van de Britten?

Hebben wij Nederlanders de fiets gejat? Designhistoricus Timo de Rijk (TU Delft/Universiteit Leiden) helpt je in deze podcast aflevering uit de droom dat wij als fietsminnend volkje de klassieke tweewieler bedacht hebben.

Heeft massa-immigratie Nederland rijk gemaakt?

Niet een beetje rijk, maar stinkend rijk werd Nederland in de zeventiende eeuw. Migratiehistoricus Leo Lucassen (Universiteit Leiden) legt je in dit college uit dat we het echter niet hadden gered zonder de toestroom van migranten.

Waarom vinden computers witte mannen die Peter heten het leukst?

Ieder mens heeft vooroordelen, maar geldt dat ook voor computers en smartphones? In dit college duikt filosoof en ethicus Peter-Paul Verbeek (Universiteit Twente) in de wereld van discriminatie in artificiële intelligentie.

Ben jij verslaafd aan je telefoon?

We zitten tegenwoordig aan onze telefoon gelijmd. Zombiescrollend gaan we door onze insta tijdlijn. Hoe erg is dat? Mariek van den Abeele (Universiteit Tilburg) vertelt je hoe ernstig jouw telefoonverslaving is.

Waarom kunnen we geen seks hebben met eikenbomen?

Heb jij er ooit over nagedacht hoe wij zoveel kunnen verschillen van andere dieren en planten? En hoe het kan dat we door de miljoenen jaren heen niet een grote mengelmoes zijn geworden. In dit college legt bioloog Roy Erkens (Maastricht Universiteit) je uit hoe dat kan!

Waarom kom je niet van die piep in je oor af?

De hele tijd een piep horen die er niet is: 33% van de Nederlanders heeft wel eens last van deze oorsuizen, ook wel tinnitus genoemd. Wat is de oorzaak en waarom is er nog steeds geen oplossing? In dit college legt epidemioloog Inge Stegeman (UMC Utrecht) uit hoe het zit!

Bestaat een wereld zonder armoede?

Kun jij je voorstellen dat je moet rondkomen van minder dan 2 euro per dag? Voor meer dan 700 miljoen mensen is dit werkelijkheid. In dit college vertelt economisch historicus Ewout Frankema van de Universiteit Wageningen er meer over.

Wil jij eerder botox omdat je op Instagram zit?

Vandaag hebben we een speciale aflevering voor je, want naast onze vertrouwde colleges maken we ook een andere serie, genaamd: Op de Proef Gesteld. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Met vandaag: Youtuber Beautygloss in gesprek met communicatiewetenschapper Anne-Mette Hermans van Erasmus Universiteit Rotterdam. Beautygloss, ookwel Mascha genaamd, maakt al sinds 2007 video's voor een hele grote groep volgers. Maar hoeveel invloed heb je als influencer op je online publiek? Laat communicatiewetenschapper Anne-Mette Hermans hier nou precies onderzoek naar doen. Zij kijkt specifiek naar influencers die een cosmetische ingreep hebben laten doen, zoals botox en fillers. Zijn hun volgers dan ook eerder geneigd om het zelf ook te willen?

Is de Bijbel verkeerd overgeschreven?

De Bijbel is erg oud, maar nog steeds één van de meest invloedrijke boeken ter wereld. De afgelopen 2000 jaar zijn de teksten talloze keren overgeschreven, vertaald en gekopieerd. Komen de teksten van nu nog overeen met het origineel? Bijbelwetenschapper Mladen Popović (Rijksuniversiteit Groningen) zoekt het uit.

Waarom kan een dokter je soms beter niet behandelen?

Vroeger werd je bijna direct geopereerd als je last had van ontstoken keelamandelen. Nu is de kans groot dat je naar huis wordt gestuurd met pijnstillers. Hoewel we tegenwoordig voor bijna elke kwaal een behandeling kunnen bedenken, vertelt professor Sjoerd Repping (Amsterdam UMC) waarom jij daar niet altijd baat bij hebt.

Leef je langer als je twee talen spreekt?

Geeft jouw vlotte Engelse babbel je extra jaren op deze wereld? Volgens taalkundige Merel Keijzer (Rijksuniversiteit Groningen) zou dat zomaar kunnen! In dit college legt ze uit waarom hersenen van tweetaligen langer mee gaan.

Hoe raak je samen seksueel opgewonden?

Seks is het allerlekkerst als je allebei opgewonden bent. Maar wat nu als de een meer zin heeft dan de ander? Kun je dan zin maken? Seksuoloog Marieke Dewitte (Maastricht University) onderzoekt koppels in een heus sekslab en vertelt je alles over seksuele opwinding.

Waarom stijgt de zeespiegel als je een watermeloen eet?

Om een watermeloen te kweken heb je 500 liter water nodig. Tegelijkertijd zorgt dit proces ook voor een stijging van de zeespiegel. Dat klinkt nogal dubbel zo op het eerste gezicht, maar hydroloog Marc Bierkens (Universiteit Utrecht) heeft er een bijzonder verhaal over. Na dit college zal een hap uit een watermeloen nog steeds heerlijk smaken, maar toch ook nooit meer hetzelfde zijn.

Waarom ga je spookgeluiden horen als je gehoor slechter wordt?

Als je gehoor achteruit gaat, kun je geluiden gaan horen die er niet zijn. Sterker nog, ze kunnen steeds harder gaan klinken naarmate je gehoor achteruit gaat. Sommige mensen horen op deze manier volledige symfonieën in hun hoofd, terwijl ze vrijwel doof zijn. Mascha Linszen (UMC Utrecht) vertelt je in dit college hoe dat komt.

Is koffie slecht voor je?

Een paar bakkies pleur in de ochtend kunnen hartstikke gezond zijn, vertelt voedingswetenschapper Ellen Kampman (Wageningen Universiteit) je in dit college. Maar daar zitten nog wel een paar haken en ogen aan. Dus let goed op, want wie weet kom jij er zo achter dat jij al jaren op de verkeerde en ongezonde manier je koffie zet of drinkt.

Waarom zitten er bijna geen vrouwen achter de tralies?

Als je denkt aan een crimineel, denk je waarschijnlijk aan het stereotype beeld van een stoere man met tatoeages en niet zo snel aan een vrouw. Psycholoog Anne-Marie Slotboom (Vrije Universiteit Amsterdam) deed onderzoek in de vrouwengevangenis en vertelt je hoe ze in de criminaliteit terecht kwamen, wat voor delicten ze pleegden, en hoe dat verschilt van hun mannelijke 'collega's'.

Waarom is het belangrijk dat je ook op latere leeftijd intimiteit ervaart?

Intimiteit in een bejaardenhuis, dat is iets waar weinig mensen over nadenken. Maar ook bejaarden hebben behoefte aan aanraking, legt psycholoog Tineke Roelofs uit. In dit college neemt ze je mee met in het verhaal van de demente mevrouw Janssen.

Kunnen we ooit zelf bepalen hoe onze kinderen eruit gaan zien?

Een kind krijgen dat gezond is, alles kan en óók nog knap is. Dat lijkt te mooi om waar te zijn. Daarom zal je er misschien van opkijken dat embryoselectie al wordt toegepast. DNA-deskundige Marc van Mil (Universiteit Utrecht) legt in deze podcast uit hoe dat werkt. (Dit college komt uit 2015.)

Waarom is de banaan straks uitgestorven?

De banaan is de meest gegeten fruitsoort ter wereld. Maar voor hoe lang nog? In deze aflevering legt fytopatholoog Gert Kema (Wageningen University & Research) uit hoe een hardnekkige schimmel over de hele wereld bananenplantages verwoest. In Wageningen hebben Kema en zijn collega's een oplossing bedacht, die de banaan hopelijk gaat redden.

Hoe kan een overheid het best omgaan met de religies van het volk?

Moet je je als overheid bemoeien met alle religies in een land? Of moet je gelovigen het juist lekker zelf uit laten zoeken? Rechtsgeleerde en filosoof Paul Cliteur (Universiteit Leiden) legt het uit.

Waarom is het soms moeilijk om te bepalen wanneer iemand echt dood is?

Wakker worden in een doodskist terwijl je niet dood bent, dat is een grote angst van sommige mensen. Klinisch ethicus Erwin Kompanje van het ErasmusMC legt uit hoe dat vroeger maar ook nu nog kan gebeuren.

Waarom werken Nederlandse vrouwen het minst van Europa?

Nederland wordt vaak gezien als een land waar de verschillen tussen man en vrouw niet zo groot zijn. Toch is de Nederlandse vrouw, vergeleken met de rest van Europa, kampioen in part-time werken. In deze aflevering vertelt gender wetenschapper Mara Yerkes van Universiteit Utrecht waarom dat zo is!

Hoe zorgt Bitcoin ervoor dat jij de juiste prijs betaalt voor je patatje?

Naast onze vertrouwde colleges maken we nu ook een nieuwe serie, genaamd: op de proef gesteld. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Vandaag de vierde aflevering van de serie: Joost Kraima van de Gierige Gasten gaat in gesprek met Lan van Wassenaer van Universiteit Wageningen. Op hun Youtube kanaal doen de Gierige Gasten de meest uiteenlopende challenges. Zo begonnen ze onlangs met onze hulp, hun eigen Cryptocurrency. Maar wist je dat de techniek achter de crypto, de blockchain, ook ingezet kan worden om de wereld een stukje eerlijker te maken? Om erachter te komen hoe dat zit en wat een Bitcoin te maken heeft met een patatje vraagt Joost in deze aflevering wetenschapper Lan het hemd van het lijf.

Kun je met jouw gedachten een computer aansturen?

Stel je voor: je bent totaal verlamd. Het enige wat nog beweegt, zijn je ogen. Hoe kun je dan alsnog communiceren? Biomedisch ingenieur Jinne Geelen (TU Delft, UMC Utrecht) legt het uit.

Kunnen sportdrankjes de prestatie verbeteren?

Stel: je hebt straks een sportwedstrijd. Is het dan verstandig om zo'n zoet kleurrijk sportdrankje te drinken? In deze aflevering vertelt bewegingswetenschapper Luc van Loon (Universiteit Maastricht) of sportdrankjes complete onzin zijn of dat ze je naar de eerste plaats helpen.

Waarom kijken we naar gruwelijke beelden?

Wat doe jij als je een gruwelijk nieuwsbericht langs ziet komen op je tijdlijn? Scroll je direct door? Hoewel je zou denken dat we nare dingen proberen te vermijden, voelt een groot deel van de mensen verrassend genoeg juist de drang om het bericht aan te klikken. In ons nieuwe college legt Suzanne Oosterwijk (Universiteit van Amsterdam) uit waarom.

Waarom is het zo moeilijk om in de voetbalwereld uit de kast te komen?

Het is 2021 en nog steeds is er geen mannelijk profvoetballer uit de kast in de eredivisie. Hoe kan dat? Volgens socioloog en bestuurswetenschapper Inge Claringbould (Universiteit Utrecht) heeft dat te maken met de machocultuur in de voetbalwereld. In deze aflevering vertelt ze hoe deze cultuur inclusiever kan.

Waarom wast de paus voeten van vluchtelingen?

Bij slavernij denken we tegenwoordig al snel aan de VOC-tijd, maar slavernij is veel ouder dan dat. In de tijd dat Jezus leefde, gebeurde dit ook al. Historicus Martijn Stoutjesdijk van Tilburg University vertelt je er meer over.

Waarom zijn internationale oorlogstribunalen niet altijd een goed idee?

“Een tribunaal is de beste manier om de daders te berechten”, zei premier Mark Rutte na de MH-17-ramp. Dat klinkt natuurlijk mooi en hoopvol – zeker voor de nabestaanden – maar Rianne Letschert (Internationaal recht en victimologie, Tilburg University) legt je in dit college uit waarom een tribunaal niet altijd de beste oplossing is voor de mensen die achterblijven. Dit college is opgenomen in 2016

Waarom kun je als moslim niet zomaar een huis kopen?

Waarom heeft maar 14% van de Nederlanders met een Marokkaanse achtergrond een hypotheek? Dit komt omdat het afsluiten van een hypotheek niet mag van de Koran. Die zegt: je mag geen geld over geld betalen; rente dus. Islamitisch bankieren is hier volgens Islamoloog en onderzoeker Islamitisch Financieren Rachida Talal-Azimi (Radboud Universiteit) dé oplossing voor.

Is suiker net zo slecht voor je als alcohol?

Suiker zit in veel meer producten dan je denkt. Zonder dat je het door hebt, krijg je er wellicht veels te veel van binnen. In dit college legt Martijn Brouwers van Maastricht UMC je uit waarom een overvloed aan suiker slecht voor je is, welke negatieve gelijkenissen het heeft met alcohol, én welke stappen de overheid moet zetten om jouw suikerconsumptie wat te minderen.

Hoe meet je hoe gelukkig je bent?

De glossy’s staan vol met tips hoe jij gelukkiger kan worden. Maar wat is 'gelukkig zijn' eigenlijk? En hoe meet je dat? Dit is nogal een behoorlijke opgave, maar in deze aflevering legt geluksprofessor Meike Bartels (Vrije Universiteit Amsterdam) het duidelijk aan je uit.

Kan iemand met het Syndroom van Down de volgende Nobelprijswinnaar worden?

Mensen met het Syndroom van Down worden vaak onderschat. Dat is zonde, want ze zijn tot grote dingen in staat. Psycholoog Jacqueline Schenk (Erasmus Universiteit) vertelt erover in deze podcast.

Wat vonden gewone Nederlanders van de Jodenvervolging?

Er zijn ontzettend veel Joodse mensen opgepakt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoe reageerde de rest van de Nederlandse bevolking daarop? Stonden ze erbij en keken ze ernaar? In dit college vertelt historicus Bart van der Boom wat hij vond in honderden oude dagboeken van Joden en niet-Joden.

Kun je enge ziektes krijgen als je je tanden niet goed poetst?

Poets jij twee keer per dag je tanden? Naast gaatjes, gele tanden en een slechte adem kun je ook enge ziektes oplopen als je niet goed voor je gebit zorgt. In dit college vertelt tandarts Bruno Loos (Universiteit van Amsterdam) hoe ontstoken tandvlees kan leiden tot hartfalen en erectieproblemen.

Zijn dieren net zo muzikaal als mensen?

Een headbangede zeeleeuw of een dansende kaketoe: er zijn genoeg voorbeelden van muzikale dieren te vinden op het internet. Maar zijn ze ook net zo muzikaal als mensen? In deze aflevering vertelt Hoogleraar Muziekcognitie Henkjan Honing hoe het zit!

Bestaat de perfecte moord?

Hoe kun je verbergen dat je een moord hebt gepleegd? Kun je dat überhaupt verbergen? Forensisch biofysicus Maurice Aalders van de UvA legt uit dat de moderne moordenaar het steeds lastiger krijgt.

Waarom lucht huilen niet op?

Er gaat niets boven een goed potje janken, toch? Nou niet altijd. Huilexpert Ad Vingerhoets ontdekte dat niet iedereen zich beter voelt na het openen van de sluizen. In deze aflevering vertelt hij er alles over.

Veroorzaakt drillrap dodelijke steekpartijen?

Bij drillrap denk je waarschijnlijk aan gewelddadige teksten, grote messen en stoere jongens. De muziekstijl wordt met regelmaat gelinkt aan dodelijke steekpartijen. Maar is dat wel terecht? Criminoloog Robby Roks (Erasmus Universiteit) legt het uit in deze podcast.

Waarom krijgt straks iedereen de ziekte van Parkinson?

De ziekte van Parkinson is de snelstgroeiende hersenziekte ter wereld. Volgens neuroloog Bas Bloem (Radboudumc) hebben we dat onder andere te danken aan het gebruik van bestrijdingsmiddelen. In dit college legt hij uit hoe die onze hersenen kunnen binnendringen en kapotmaken.

Hoe kan vreemdgaan een Amerikaanse president populairder maken?

Na een seksschandaal en een afzettingsprocedure verwacht je niet dat de populariteit van een president toeneemt. Toch overkwam het de Amerikaanse president Bill Clinton. Hoe kan dat? Historicus Doeko Bosscher van de Rijksuniversiteit Groningen legt het uit.

Wie bepaalt jouw muzieksmaak, jij of Spotify?

Luisterde je vroeger alleen maar naar pop en tegenwoordig ook jazz en rock? Daar kan Spotify wel eens voor gezorgd hebben, vertelt Hannes Datta van Tilburg University. Volgens hem beïnvloeden streamingplatforms onze muzieksmaak meer dan wij denken.

Waarom moet jouw oma actief worden op sociale media?

Heb je je opa of oma wel eens proberen uit te leggen hoe Instagram of Twitter werkt? Makkelijker gezegd dan gedaan, maar het loont echt om vol te houden. In deze podcast vertelt levenslooppsycholoog Marianne Simons namelijk dat ouderen veel kunnen hebben aan social media.

Waarom poept een duif liever op de Dam dan op een eikenboom?

Grote pleinen en hoge gebouwen, je kunt ze niet voorstellen zonder duiven. Maar waarom zitten die eigenlijk zo graag op de Dam en niet liever in een bos een stukje verderop? Bioloog prof. dr. Jelle Reumer van de Universiteit Utrecht vertelt je in deze podcast van alles over het stadsleven van dieren (en planten).

Hoe zorg je dat je een groter stuk taart krijgt dan je vrienden?

Kunnen de onderhandelingstactieken van Mark Rutte je helpen in jouw volgende relatiecrisis? Volgens sociaal psycholoog Ilja van Beest (Universiteit Tilburg) zou dat best eens kunnen. Luister de aflevering om erachter te komen hoe dat precies zit.

Zijn mensen van nature monogaam?

Sommige mensen zijn er heilig van overtuigd dat monogamie een totaal onbiologisch concept is. Anderen daarentegen hopen op een dag die ene ware liefde tegen het lijf te lopen waar ze de rest van hun leven mee kunnen delen. In dit college hoor je van Johan Karremans (Radboud Universiteit) of wij mensen geprogrammeerd zijn om voor altijd bij elkaar te blijven.

Hoe word ik rijk van aandelen?

Oef, wat zijn de spaarrentes laag. Je geld op de bank zetten is dan ook niet aantrekkelijk. Maar wat doe je er dan mee? Je geld beleggen in aandelen is een goede oplossing. Maar daar kleven risico’s aan. In dit college vertelt professor Patrick Verwijmeren (Erasmus Universiteit) hoe je het beste kunt beleggen.

Waarom moeten Brabanders zich schamen voor hun accent?

Je hoort al snel waar iemand oorspronkelijk vandaan komt na het horen van een accent. Maar: Er zijn veel mensen die eenmaal in een andere stad hun accent verwisselen voor het ABN. In dit college vertelt taalsocioloog Abram de Swaan (UvA) waarom ze dit doen. (Dit college is opgenomen in 2014)

Is een ijskoude douche in de ochtend nou echt zo gezond?

Van een ijskoude douche in de ochtend ben je misschien wel in één keer goed wakker, maar is zo'n ijzige plens wel gezond? Thermofysioloog Hein Daanen (Vrije Universiteit Amsterdam) onderzoekt hoe ons lichaam reageert op koude temperaturen.

Hoe kun je jouw seksleven verbeteren?

Seks! We zijn er gek op en vinden het reuze interessant. Hoe leuk en fijn het ook kan zijn, soms is het lastig. Stel dat je bijvoorbeeld geen erectie kan krijgen of dat vrijen pijn doet. Vaak worden zulke seksuele problemen veroorzaakt door angst en schaamte. Gelukkig kan sekstherapie daarbij helpen, zelfs online! In dit college legt seksuoloog Jacques van Lankveld (Open Universiteit) het uit.

Waarom moet jij zoveel belasting betalen?

Wat gaat er door je heen bij de zin 'Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker'? Belastingen hebben door de geschiedenis altijd al als een blok aan het been gevoeld. Sommige mensen overwegen zelfs te emigreren om ze te ontwijken. Waarom betalen we eigenlijk zoveel belasting? Fiscaal econoom prof. dr. Sigrid Hemels (Erasmus University) legt het uit in deze podcast. (Dit college is opgenomen in 2016)

Hoe laat je een onschuldige bekennen?

Niet iedereen die in de gevangenis zit, is schuldig. Onder de druk van een politieverhoor kan een mens breken en bekennen, zonder dat hij of zij echt een strafbaar feit heeft gepleegd. Rechtspsycholoog Robert Horselenberg (Maastricht University) analyseert politieverhoren en bestudeert hoe zogenoemde ‘invalide bekentenissen’ tot stand komen.

Waarom is het monster van Loch Ness nog niet gevonden?

In deze aflevering reizen we af naar het meer van Loch Ness. We kennen allemaal de mythe: in die diepe Schotse waterkrochten zou een monster schuilen; het monster van Loch Ness! Marien geoloog David Van Rooij van Universiteit Gent legt uit waarom dat monster nog altijd niet gevonden is. (Deze podcast is gemaakt door onze collega’s van de Universiteit van Vlaanderen. Wij vinden ‘m zo tof dat we ‘m je niet willen onthouden!)

Waarom heb je helemaal geen 8 uur slaap nodig?

Je moet elke nacht 8 uur slapen voor een goede gezondheid. Toch? Nope, niet helemaal waar. In dit college legt slaapwetenschapper Merijn van de Laar (Maastricht University) uit dat we ons met de kwaliteit van onze slaap zouden moeten bezighouden in plaats van de kwantiteit. Diepe slaap is hier een belangrijke factor. En diep slapen kun je leren. Let dus goed op!

Waarom zit er religie in videogames?

Van een gewelddadige Paus in Assassin's Creed 2 tot aan Magere Hein in De Sims: videogames zitten vol met verwijzingen naar religie. Maar waarom is dat? In onze nieuwe reeks Op de Proef Gesteld koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Vandaag de derde aflevering van de serie: youtuber en gamer Gamemeneer (in het echte leven Don genaamd) gaat in gesprek met cultuurtheoloog Frank Bosman. Samen bespreken ze waarom religie zo'n grote rol speelt in games en leggen ze er een paar goed op de snijtafel.

Waarom heeft popmuziek tegenwoordig geen intro meer?

De kans is groot dat jij vandaag muziek hebt geluisterd via een streamingdienst als Spotify. Hoe verandert deze manier van luisteren de muziekindustrie? Muziekwetenschapper Sara Lambrecht (Universiteit Utrecht) legt het uit in dit college.

Waarom wil iedereen graag dat jij normaal bent?

Kijk jij op straat altijd net iets te lang en te verbaasd naar die man met één been, of die twee vrouwen die hand in hand lopen? Je doet het waarschijnlijk niet expres, maar het kan erg vervelend zijn voor de personen tegenover je. Als we mensen met een 'afwijkend kenmerk' anders behandelen noemen we dat stigmatisering. Klinisch psycholoog Arjan Bos (Open Universiteit) vertelt er alles over in deze podcast.

Waarom bereiken mannen sneller de top dan vrouwen?

Als je in Nederland naar topfuncties kijkt zijn vrouwen in de minderheid. Hoe komt dat? Ligt het aan de mannen, die die functies voor zichzelf houden? Of willen vrouwen gewoon niet zo graag naar de top? Econome én Eerste Kamerlid Esther-Mirjam Sent (Radboud Universiteit) legt het uit. (Dit college is opgenomen in 2016).

Wordt iedereen spiritueel als religies verdwijnen?

Heb jij elk jaar een kerstboom in huis? Of een Boeddha-beeld in je tuin? Veel mensen volgen bepaalde tradities of rituelen uit religies, zonder dat ze zichzelf als gelovig zien. Hoogleraar Theologie Ruard Ganzevoort (Vrije Universiteit Amsterdam) vertelt in deze podcast hoe we eigenlijk allemaal onze eigen vorm van religie in elkaar knutselen. Veel luisterplezier en succes met je spirituele ontdekkingsreis! (Dit college is opgenomen in 2016)

Waarom moet een goed journalist kunnen flirten?

Een interview is volgens onderzoeksjournalist Margo Smit (Rijksuniversiteit Groningen) net een Zwitsers zakmes. En dat gereedschap moet je als journalist perfect kunnen toepassen. Soms moet je zagen, soms voorzichtig knippen en hier en daar een beetje vijlen. Maar volgens Smit is ook een andere vaardigheid belangrijk, namelijk dat je kunt flirten.

Kun je jouw stress-systeem resetten?

Stress... Kon je het maar met een druk op de knop laten verdwijnen. Nou, zover zijn we jammer genoeg nog niet, maar psychiater Christiaan Vinkers doet aan het Amsterdam UMC wel onderzoek naar hoe we het stress-systeem zouden kunnen resetten. In deze podcast legt hij het uit.

Wat zorgt ervoor dat je verstijft, vlucht of juist vecht als je je bedreigd voelt?

OK, je loopt over straat en plots zie je iemand voor je een hartaanval krijgen. Hoe zou jij reageren? Verstijf je van de stress? Schiet je in de paniekstand? Of zou je kalm kunnen blijven, de ambulance bellen en eerste hulp verlenen? Waarschijnlijk zul je het pas weten als het je overkomt, maar deze podcast kan je misschien alvast een beetje voorbereiden. Professor Karin Roelofs doet aan de Radboud Universiteit onderzoek naar hoe mensen reageren in dit soort stressvolle situaties.

Waarom hebben mensen geheimen?

Je ouders hebben je vroeger misschien verteld dat je altijd eerlijk moet zijn. En hoewel veel mensen zeggen geen geheimen te hebben, houden we allemaal heel wat verborgen. Waarom doen we dat eigenlijk? Psycholoog Andreas Wismeijer (Tilburg University) vertelt het in dit college. (Let goed op, want misschien leer je ook hoe je een ander zijn geheim kunt ontrafelen.)

Waarom is dik worden zo makkelijk?

Vroeger moesten mensen uren jagen op een dier, of de bossen nauwgezet afspeuren naar eetbare bessen. Tegenwoordig is voedsel overal voorhanden. Super fijn natuurlijk, maar het zorgt er ook voor dat we sneller te zwaar zijn. Toch is dat niet de enige oorzaak van overgewicht. Je hersenen spelen ook een rol. Hoe dat zit legt internist-endocrinoloog Richard IJzerman (VUMC) uit in deze podcast.

Hoe kunnen nota bene je ouders je seksleven verbeteren?

Ben jij tevreden over je seksleven? Dan wordt het misschien eens tijd om je ouders daarvoor te bedanken. Onze ouders zijn namelijk heel belangrijk als het gaat om onze seksuele ontwikkeling. Benieuwd hoe dat zit? Sociologe en pedagoge Daphne van de Bongardt (Erasmus Universiteit Rotterdam) legt het uit in deze podcast.

Hoe kon een cafébaas in de Gouden Eeuw miljonair worden?

Ben jij tevreden over je seksleven? Dan wordt het misschien eens tijd om je ouders daarvoor te bedanken. Onze ouders zijn namelijk heel belangrijk als het gaat om onze seksuele ontwikkeling. Benieuwd hoe dat zit? Sociologe en pedagoge Daphne van de Bongardt (Erasmus Universiteit Rotterdam) legt het uit in deze podcast.

Waarom vindt Nederland het zo moeilijk om sorry te zeggen voor Rawagede en Srebrenica?

"Wij betreuren wat er gebeurd is". Of: "Wij voelen mee met de nabestaanden". Het klinkt meelevend, maar het zijn zorgvuldig gekozen woorden om echte 'excuses' te vermijden. Waarom Nederland daar zo huiverig voor was in het geval van Rawagede en Srebrenica? Rechtsgeleerde Rianne Letschert (Maastricht University) legt het uit in dit college. Volgens haar hoeft sorry niet 'the hardest word' te zijn. (Dit college is opgenomen in 2016)

Mag je je nier voor veel geld verkopen?

Stel: je hebt helemaal geen geld meer en iemand biedt je aan om voor 50.000 euro jouw nier te kopen. Of je het zou willen is aan jou, maar mág je die nier überhaupt verkopen? Annelien Bredenoord (Medische ethiek, UMC Utrecht) vertelt het je in dit college.

Waarom heb je soms wel zin in seks en soms niet?

Het ene moment wil je de kleren van het lijf van je partner rukken en het andere moment wil je gewoon veel liever op de bank liggen en TV kijken. Waar komt dat vandaan, zin in seks? Seksuologe Stephanie Both van het LUMC doet onderzoek naar seksuele opwinding en legt het uit.

Wat ben jij waard zonder je nationaliteit?

Heb jij een Nederlands paspoort? Het lijkt misschien een onbeduidend boekje, maar wat als je 'm niet had? Veel van de rechten die we hebben zijn verbonden aan onze nationaliteit. Toch zijn er wereldwijd 15 miljoen mensen die geen nationaliteit hebben, ze zijn staatloos. In deze podcast legt Sangita Bajulaiye Jaghai (Tilburg University) uit met wat voor problemen deze mensen in aanraking komen.

Kan iedereen een burn-out krijgen?

"Naast onze vertrouwde colleges maken we nu ook een nieuwe serie, genaamd: op de proef gesteld. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Vandaag de tweede aflevering van de serie. Presentatrice en youtuber Gwen van Poorten gaat in gesprek met burn-out expert Madelon Otto. Burn-out - sla een tijdschrift open en het gaat er over. Maar wat is een burn-out eigenlijk volgens de wetenschap? Hadden mensen vroeger ook burn-outs? Kunnen we het allemaal krijgen en hoe zorg je er voor dat het niet zo ver komt? In een speciale aflevering van onze podcast gaat youtuber, presentatrice en ervaringsdeskundige Gwen van Poorten in gesprek met burn-out expert Madelon Otto (Open Universiteit). Gwen vuurt al haar vragen af op Madelon en komt er achter wat de wetenschap nou eigenlijk zegt over dit fenomeen. "

Ga je anders praten als je veel tv kijkt?

Waarom praat jij zoals je praat? Heb je ooit besloten: dit wordt mijn stem en zo wil ik klinken? Waarschijnlijk niet. Het zou natuulijk ook kunnen dat je het gewoon van tv hebt afgekeken. In deze podcast vertelt taalkundige Marc van Oostendorp over de invloed van tv op ons taalgebruik.

Hoe helpt MDMA veteranen hun trauma te verwerken?

Als militairen van een oorlog terugkomen kan het moeilijk zijn om los te laten wat ze hebben meegemaakt. Dit kan veel stress en spanning opleveren. Naast de gewone therapie lijkt er nu ook hulp uit een onverwachte hoek te komen: MDMA. Je kent het waarschijnlijk als partydrug, maar in deze podcast legt militair psychiater Eric Vermetten (LUMC) uit hoe MDMA ook kan worden ingezet bij veteranen met PTSS.

Waarom is wetenschap belangrijker dan nadenken over de zin van het leven?

Hier bij de Universiteit van Nederland denken we wel het één en ander van wetenschap te weten. Maar wat is wetenschap eigenlijk? Wat de oude Grieken zoals Aristoteles als wetenschap zagen lijkt in de verste verte niet op hoe wij het nu zien. In deze podcast vertelt filosoof Herman de Regt (Tilburg University) er alles over.

Met welke trucs zorg je ervoor dat anderen hun troep opruimen en korter douchen?

We weten het allemaal: we moeten bewegen, gezond eten, en aan het milieu denken. Waarom doen we die dingen dan toch vaak niet? Gelukkig zijn er subtiele manieren waarop je mensen een duwtje in de juiste richting kunt geven. In deze podcast vertelt hoogleraar Economie Esther-Mirjam Sent (Radboud Universiteit) over 'nudging'.

Waarom kopen we in de toekomst 'licht' in plaats van lampen?

Welkom bij de circulaire economie! Straks koop je geen lampen meer bij de Ikea, maar neem je gewoon de dienst 'licht' af. Deze nieuwe economie draait niet om bezit en heeft als doel grondstoffen te hergebruiken in plaats van te dumpen op afgelegen plekken. In dit college vertelt Elisa Achterberg MSc. (Erasmus Universiteit) er alles over. (Dit college is opgenomen in 2018)

Is Rusland een dictatuur?

Als je aan Vladimir Poetin denkt, denk je waarschijnlijk niet direct aan democratie. Toch is hij wel verkozen. Is hij nou een dictator of niet? En hoe is de macht in Rusland precies verdeeld? In deze podcast legt hoogleraar Internationale Politiek André Gerrits (Universiteit Leiden) het uit.

Waarom is het gevaarlijk om te denken dat je geen vooroordelen hebt?

Jij hebt geen vooroordelen toch? Denk maar even na. Nee, dat dacht ik al, jij wil het liefst iedereen gelijk behandelen. Maar wat als je er niet over nadenkt? Sociaal psycholoog Daniel Wigboldus (Radboud Universiteit) legt uit dat we allemaal associaties en impulsen hebben die we niet kunnen controleren, en dat we die juist terugzien in het gedrag waar we niet over nadenken.

Hoe zorgde de Eerste Wereldoorlog ervoor dat je nu naar de plastisch chirurg kunt?

De Eerste- en de Tweede Wereldoorlog leverden vele gewonde en verminkte soldaten op. Experimentele plastisch chirurgen gingen een belangrijke rol spelen in het leven van deze veteranen. In deze podcast vertelt prof.dr. Irene Mathijssen (Erasmus MC) hoe zij de basis legden voor onze huidige neuscorrecties.

Hoe kan je zo lang mogelijk gezond avonturen blijven beleven?

Naast onze vertrouwde colleges maken we nu ook een nieuwe serie, genaamd: op de proef gesteld. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Vandaag de eerste aflevering van de serie. Youtuber Govert Sweep gaat in gesprek met verouderingsexpert David van Bodegom van Universiteit Leiden. Govert Sweep kun je kennen als de youtuber die een tijdje geleden enigszins illegaal Area 51 in de Verenigde Staten betrad. In zijn videos beleeft hij vooral heel veel avonturen, reist hij af naar barre landen, slaapt hij in iglo’s en test hij de grenzen van zijn mentale en fysieke kunnen. Hoogleraar en arts David van Bodegom houdt ook van een portie avontuur, woonde jarenlang in Afrika en doet onderzoek naar hoe we zo vitaal mogelijk oud worden. Govert en David bespreken hoe je zo lang mogelijk gezond en blij avonturen kan blijven beleven. En om in die belevingswereld te komen, laat David Govert meemaken hoe het daadwerkelijk voelt om bejaard te zijn.

Was Yasser Arafat een terrorist of een vrijheidsstrijder?

Door sommigen wordt Yasser Arafat een terrorist genoemd omdat hij geweld gebruikte om Palestina te bevrijden. Anderen noemen hem een vrijheidsstrijder en vinden zijn acties politiek vakmanschap. Het lijkt een vreemde tegenstellig, maar volgens hoogleraar terrorisme Beatrice de Graaf (Universiteit van Utrecht) is het niet zo gek. Het onderscheid tussen een terrorist en een nationale held is namelijk zo duidelijk nog niet.

Waarom kun jij je gele markeerstift beter weggooien als je echt iets wilt leren?

Wist je dat van de studenten die een onvoldoende halen voor een toets, 70% van tevoren dacht dat ze wel een voldoende zouden halen? We overschatten onszelf vaak als we leren. Hoe voorkom je dat en hoe kun je nou het beste leren? Psycholoog Gino Camp van de Open Universiteit legt het uit.

Waarom kloppen de verhalen die jij vertelt vaak niet?

Wat je ziet en hoe jij zaken interpreteert is niet altijd de waarheid. Ja duh! Maar hoe komt het dat jij die verkeerde aannames hebt? Hoogleraar Noelle Aarts (Radboud Universiteit/WUR) legt het uit in dit college.

Moeten dokters hun patienten gelukkig maken?

Diepe hersenstimulatie betekent dat er een elektrode in de hersenen geplaatst wordt, bijvoorbeeld bij mensen met een psychische stoornis. Deze behandeling roept nogal wat ethische vragen op. Want wanneer is een ingreep in de hersenen geoorloofd? En wat doe je als arts wanneer iemand door de behandeling zich misschien wel gelukkiger voelt, maar eigenlijk nog steeds lijdt aan dezelfde psychische stoornis? Psychiater Damiaan Denys (UvA) gaat in deze podcast in op dat vraagstuk.

Waarom ben je ook een dief als je iets steelt in een online computerspel?

We brengen steeds meer tijd door in virtuele werelden. Je hebt vast wel eens gehoord van populaire spellen zoals World of Warcraft of Runescape. Maar wat voor rechten heb je daar? Kun je iets stelen wat niet echt bestaat? Rechtsgeleerde Bart Schemer neemt je in deze podcast mee in de wereld van criminaliteit in online games.

Hoe zorgden journalisten ervoor dat gehaaide miljonairs weer belasting moeten betalen?

Wereldwijd wordt er minder internationale journalistiek bedreven. Uit onderzoek blijkt dat er vooral aandacht is voor wat er zich afspeelt in buurlanden en in een beperkt aantal elitelanden. Daarbij gaat het dan voornamelijk om ‘hard’ nieuws als oorlog, economie en rampen. Toch is er volgens Drs. Margo Smit (Rijksuniversiteit Groningen) nog hoop voor de buitenlandjournalistiek.

Hoe bewijzen tweedehands auto's en dijken dat de vrije markt kan falen?

Simpele economie gaat ervan uit dat in een vrije markt iedereen de beste deal krijgt. Toch werkt die markt niet altijd perfect, dat zie je bij tweedehands auto’s en dijken. Econome Barbara Baarsma legt in deze podcast uit hoe dat zit.

Wordt God ooit overbodig?

God staat tegenwoordig niet meer centraal in onze samenleving. Maar gaan wij dan maar goddeloos door het leven? Nee zegt socioloog Bart van Heerinkhuizen van de Universiteit van Amsterdam. We hebben nu goede vervangers voor God en die kom je overal tegen, zelfs bij de opening van een Apple store.

Hoe hard moet je een kind aanpakken om er een topsporter van te maken?

Als topsporter moet je hard trainen om de beste te zijn. Sommige ouders met een getalenteerd kind denken daarom dat ze het kind moeten drillen om succesvol sporter te worden. Zij hebben het goed mis, zegt sportpsycholoog Gerald Weltevreden (UvA). In deze podcast vertelt hij er alles over.

Waarom word je sneller ziek als je te zwaar bent?

We weten allemaal dat het niet gezond is: overgewicht. Toch zijn er steeds meer mensen te zwaar en dat brengt risico's met zich mee. Zo ben je kwetsbaarder voor ziektes. Maar waarom drukken die extra kilo's zo zwaar op je gezondheid? Immunoloog Xanthe van Dierendonck (Wageningen Universiteit) legt het uit.

SPECIAL: Protest

Het boerenprotest, de klimaatdemonstratie en acties voor en tegen Zwarte Piet: er wordt hartstikke veel geprotesteerd. Wat zegt de wetenschap over demonstreren en protest? Omdat daar nogal wat over te zeggen is, hebben we een lekker lange podcast voor je gemaakt. In veertig minuten vertellen vier experts je er alles over. Met Jacquelien van Stekelenburg (VU), Thomas Poell (UvA), Gemma Blok (OU) en Noelle Aarts (Radboud Universiteit / WUR).

Mogelijk dankzij

Met de steun van