Moeten dieren grondrechten krijgen?

Kun je je voorstellen dat je ouders je zomaar verkopen als ze je zat zijn? Of dat je in een kooi wordt gestopt als toeristische attractie? Als mens worden we gelukkig goed beschermd, maar dieren hebben geen grondrechten. Is dat terecht? In dit college bespreekt rechtsfilosoof Janneke Vink (Open Universiteit) die vraag.

key notes

Dr. Janneke Vink

Dr. Janneke Vink is rechtsfilosoof aan de Open Universiteit

Volgende podcast:

Ben jij verantwoordelijk voor je daden als je dronken bent?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

Beluister deze podcast
arrow_forward
Wat is gezonder: verse groente of groente uit de vriezer?

Je intuïtie zou misschien zeggen dat je groente altijd vers moet kopen in plaats van ingevroren of uit blik. In dit college legt voedselwetenschapper Matthijs Dekker (Universiteit Wageningen) uit of dit waar is.

Waarom doet ongesteld zijn pijn?

Menstruatie is geen pretje. Althans voor de meesten. In dit college vertelt gynaecoloog Bertho Nieboer (Radboudumc) alles over waarom ongesteld zijn pijn doet.

Waar heeft zelfs de wetenschap geen verklaring voor?

Wetenschap is ontzettend handig om ons objectieve antwoorden te geven op belangrijke vragen. Maar niet álle vragen kunnen beantwoord worden door ‘de wetenschap’. Welke kwesties dat zijn vertelt filosoof Herman de Regt (Universiteit Tilburg) in dit college.

Wat is donkere materie?

We kunnen het niet zien, maar we denken wel dat het bestaat: donkere materie, het grote geheim in het universum. In deze aflevering vertelt natuurkundige en filosoof Jaco de Swart (Universiteit van Amsterdam) je alles wat je moet weten over donkere materie.

Waarom moet je een puist niet uitknijpen?

Balen: een rode dikke pukkel midden op je gezicht. Net nu je vanavond dat feest of die date hebt. Die puist wil je waarschijnlijk graag uitknijpen. In dit college legt dermatoloog Elodie Mendels (Erasmus MC) uit waarom je er toch beter vanaf kunt blijven.

Is China straks de baas van de wereld?

China is bezig met een grote economische groei en wordt een steeds belangrijkere speler op het wereldtoneel. Maar hoe belangrijk precies? In dit college vertelt sinoloog Rogier Creemers (Universiteit Leiden) of China in de toekomst de toko gaat runnen.

Moeten dieren grondrechten krijgen?

Kun je je voorstellen dat je ouders je zomaar verkopen als ze je zat zijn? Of dat je in een kooi wordt gestopt als toeristische attractie? Als mens worden we gelukkig goed beschermd, maar dieren hebben geen grondrechten. Is dat terecht? In dit college bespreekt rechtsfilosoof Janneke Vink (Open Universiteit) die vraag.

Val je af door koud te douchen?

Gezond eten en meer sporten kennen we inmiddels wel als een goede strategie om af te vallen. Maar volgens internist en onderzoeker Mariëtte Boon (LUMC) hoort jezelf blootstellen aan kou ook in dit rijtje thuis.

Waarom kan jouw partner niet dansen?

Sta je op de dansvloer met je nieuwe geliefde, blijkt ie totaal niet te kunnen dansen. Hoe kan dat? Met behulp van verschillende testjes krijgen jij en je partner antwoord op deze belangrijke vragen van cognitief neurowetenschapper Fleur Bouwer (Universiteit van Amsterdam).

Krijg je grijze haren van stress?

Dat stress ongezond is, weet je vast wel. Maar word je er ook sneller oud van? In dit college vertelt psycholoog Marieke Tollenaar (Universiteit Leiden) dat teveel stress niet heel bevorderlijk is voor je jeugdige uitstraling.

Wat is het quantuminternet?

Hoe ziet het internet van de toekomst eruit? Sophie Hermans (TU Delft ) vertelt je alles wat je moet weten over het quantuminternet.

Waarom regen jij kletsnat terwijl het niet zou regenen?

Het weer voorspellen; soms krijg je het idee dat je beter in een glazen bol kan kijken. Hoe kan het dat het weerbericht er zo vaak naast zit? Wolken zijn de grote boosdoeners, volgens weerwetenschapper én wolkenliefhebber Stephan de Roode (TU Delft). Hoe dat zit, legt hij uit in deze aflevering.

Word je een beter mens door naar Lowlands te gaan?

Van de oude Grieken tot aan Woodstock: festivals zijn al eeuwenoud. Waarom hechten wij zoveel waarde aan even ontsnappen uit de samenleving? Om daar antwoord op te geven, neemt cultuurhistoricus Floris Meens (Radboud Universiteit) je mee op reis door de geschiedenis van festivals.

Bestaat Sinterklaas? En wat heeft dat met vrije wil te maken?

Alle kinderhartjes beginnen met de komst van Sinterklaas sneller te kloppen. In dit college neemt filosoof Bas Haring (Universiteit Leiden) onze goedheiligman onder de loep. Bestaat hij nu wel of niet? En wat heeft dat precies met het bestaan van vrije wil te maken?

Hoe komt het dat een liedje in je hoofd blijft hangen?

Dat ene liedje dat de hele dag in je hoofd blijft hangen: muziekproducenten kunnen het zich niet beter wensen. Muziekwetenschapper Henkjan Honing vertelt je in deze aflevering wat de ingrediënten zijn voor het maken van een hit.

Waarom voelen sommige mensen altijd pijn?

Iedereen heeft wel eens pijn, maar wat als die pijn nooit meer weggaat? In dit college legt moleculair bioloog Hanneke Willemen (UMC Utrecht) uit wat pijn is en waarom bij twintig procent van de Nederlanders de pijn niet meer weggaat.

Kunnen we leven op Mars?

Als we de planeet Mars willen begrijpen, hoeven we volgens aardwetenschapper Sebastiaan de Vet (Universiteit van Amsterdam) helemaal niet ver te zoeken. In dit college legt hij uit waarom we genoeg van deze planeet kunnen leren door naar IJsland te kijken.

Is het goed voor de democratie als jij meer inspraak krijgt?

Denk jij wel eens: ik wil meer inspraak in de politiek! Dan ben je niet de enige, want in de afgelopen jaren zagen we de aandacht voor burgertoppen en referenda toenemen. Kristof Jacobs (Radboud Universiteit) deed er onderzoek naar: word je daar als burger nu wel of niet blij van? In deze aflevering uit 2017 geeft hij daar het antwoord op.

Waren de Middeleeuwen echt zo ruk?

Als het over de Middeleeuwen gaat, denk je al gauw aan mensen die tot aan de knieën in de modder staan en die zich twee keer per jaar wasten. In dit college vertelt kunsthistoricus Sanne Frequin (Universiteit Utrecht) dat ‘The Dark Ages’ meer credits verdienen dan ze nu krijgen.

Sinds wanneer voelen wij ons Nederlander?

Misschien sta je er nooit bij stil, maar ooit is Nederland ontstaan en zijn we ons Nederlander gaan voelen. Maar vanaf wanneer is dat proces eigenlijk begonnen? Op die vraag geeft historisch letterkundige Lotte Jensen (Radboud Universiteit) je in dit college een antwoord.

Hoe beïnvloeden sociale media onze politieke keuzes?

Jouw gedrag op sociale media bepaalt voor een groot deel wat je te zien krijgt op je tijdlijn. Hoe heeft dit invloed op wie jij stemt tijdens de volgende verkiezingen? Communicatiewetenschapper Brahim Zarouali (Universiteit van Amsterdam) legt het uit.

Ga je harder werken als je meer geld krijgt?

Als je meer geld krijgt, ga je harder werken. Toch? Volgens organisatiepsycholoog Kilian Wawoe (VU Amsterdam) is dat veels te makkelijk gedacht. Maar wat moet je wel doen om iemand harder te laten werken? Hij legt het uit in dit college!

Waarom gaan we door stress slecht eten?

Na een pittige tentamenweek of een zware verhuizing weeg je ineens een kilo zwaarder. Herkenbaar? Neurowetenschapper Frank Meye (UMC Utrecht) legt in dit college uit waarom je meer gaat eten als je gestrest bent.

Waarom is iemand met humor zo woest aantrekkelijk?

Moet jij gaan curlen op je eerste date? Humor staat bij veel mensen bovenaan de eisenlijst als het gaat om hun partner. Waarom vinden we dat eigenlijk zo belangrijk? In dit college legt psycholoog Madelijn Strick van de Universiteit Utrecht het uit.

Staat Nederland straks vol met brandnetels?

Bijna de helft van alle soorten in Nederland wordt met uitsterven bedreigd. Het uitsterven van dieren- en plantensoorten is dus niet alleen een probleem van ver weg, ook in Nederland staat de biodiversiteit onder enorme druk. In dit college legt bioloog Edwin Pos (Universiteit Utrecht) uit waarom het verlies van biodiversiteit slecht is voor onze planeet, maar ook hoe de wetenschap hopelijk de biodiversiteit nog kan redden.

Waarom is een dood kind in Amerika meer waard dan in Nederland?

Je kat in de magnetron stoppen en dan het magnetronbedrijf aanklagen: je kent het verhaal vast wel. In Amerika heerst een grotere claimcultuur dan in Nederland. Waarom is het daar vaak zo lucratief om iemand aan te klagen, en hier niet? Rechtsgeleerde Edgar du Perron (Universiteit van Amsterdam) legt uit hoe het zit.

Waarom dragen jongens geen roze nagellak?

Vrouwen houden van chocola en mannen drinken graag bier. Sociaal wetenschapper Linda Duits van de Universiteit Utrecht onderzoekt waar deze ideeën over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen vandaan komen en wat er gebeurt als jij je hier niet aan houdt.

Hoe zag de eerste terrorist op Nederlandse bodem eruit?

Het belangrijkste wapen van een terrorist is angst. Hoe meer een overheid meegaat in die angst, hoe succesvoller je bent, als terrorist. Terreurdeskundige Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht) legt dit uit aan de hand van anekdotes uit de wereldgeschiedenis. Waaronder een verhaal uit Nederland.

Mag je jouw kat fluorescerend maken puur voor de lol?

Een fluorescerende kat of een doorgefokte Chihuahua. Dieren zijn op allerlei manieren aan te passen aan onze wensen. Maar waarom stuiten sommige voorbeelden ons meer tegen de borst dan andere? Hoe dit soort kwesties leiden tot grote discussies vertelt ethicus Bernice Bovenkerk (Wageningen University).

Waarom hebben we straks allemaal meerdere chronische ziektes?

Onze levensverwachting de laatste jaren spectaculair toe. De gemiddelde levensverwachting ligt zelfs ruim boven de tachtig jaar. Maar betekent dit ook dat we gezond oud worden? Volgens medicus Marcel Levi (Universiteit van Amsterdam) is dat niet meteen een gegeven.

Hoe kan iemand na een bekentenis van seksueel misbruik toch vrijuit gaan?

Goede advocaten vinden af en toe mazen in de wet die kunnen zorgen voor een opzienbarende uitspraak van de rechter. Soms kan zelfs één woord het verschil maken tussen straf en vrijuit gaan. Roel Schutgens (Radboud Nijmegen) behandelt in dit college een geruchtmakende zaak uit het verleden.

Word je ongelukkig van sociale media?

Vandaag hebben we een speciale aflevering voor je, want naast onze vertrouwde colleges maken we ook een andere serie, genaamd: Op de Proef Gesteld. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Met vandaag: Jiami Jongejan in gesprek met socioloog Ina Koning (Universiteit Utrecht). Jiami maakt al jaren video’s op Youtube over alles wat zich afspeelt in haar leven, en dat ging altijd heel goed. Maar ook zij merkte dat het vele sociale media gebruik ook negatieve gevolgen kan hebben op hoe je je voelt. Daarom schakelt ze in deze aflevering de hulp in van Ina. Zij doet onderzoek naar welke gevolgen sociale media op je mentale gezondheid heeft. Want word je ongelukkig van sociale media? Of valt dat eigenlijk wel mee?

Kunnen mensen met een grote neus beter liegen?

Vroeger was de wetenschap er zeker van dat uiterlijk kon voorspellen hoe crimineel iemand was. Dat gelooft nu niemand meer, maar mensen kennen van nature nog altijd karaktertrekken toe aan gezichten. Waarom doen we dat? Sociaal psycholoog Daniël Wigboldus van de Radboud Universiteit Nijmegen vertelt je er alles over in dit college.

Hoe hebben wij de fiets gejat van de Britten?

Hebben wij Nederlanders de fiets gejat? Designhistoricus Timo de Rijk (TU Delft/Universiteit Leiden) helpt je in deze podcast aflevering uit de droom dat wij als fietsminnend volkje de klassieke tweewieler bedacht hebben.

Heeft massa-immigratie Nederland rijk gemaakt?

Niet een beetje rijk, maar stinkend rijk werd Nederland in de zeventiende eeuw. Migratiehistoricus Leo Lucassen (Universiteit Leiden) legt je in dit college uit dat we het echter niet hadden gered zonder de toestroom van migranten.

Waarom vinden computers witte mannen die Peter heten het leukst?

Ieder mens heeft vooroordelen, maar geldt dat ook voor computers en smartphones? In dit college duikt filosoof en ethicus Peter-Paul Verbeek (Universiteit Twente) in de wereld van discriminatie in artificiële intelligentie.

Ben jij verslaafd aan je telefoon?

We zitten tegenwoordig aan onze telefoon gelijmd. Zombiescrollend gaan we door onze insta tijdlijn. Hoe erg is dat? Mariek van den Abeele (Universiteit Tilburg) vertelt je hoe ernstig jouw telefoonverslaving is.

Waarom kunnen we geen seks hebben met eikenbomen?

Heb jij er ooit over nagedacht hoe wij zoveel kunnen verschillen van andere dieren en planten? En hoe het kan dat we door de miljoenen jaren heen niet een grote mengelmoes zijn geworden. In dit college legt bioloog Roy Erkens (Maastricht Universiteit) je uit hoe dat kan!

Waarom kom je niet van die piep in je oor af?

De hele tijd een piep horen die er niet is: 33% van de Nederlanders heeft wel eens last van deze oorsuizen, ook wel tinnitus genoemd. Wat is de oorzaak en waarom is er nog steeds geen oplossing? In dit college legt epidemioloog Inge Stegeman (UMC Utrecht) uit hoe het zit!

Bestaat een wereld zonder armoede?

Kun jij je voorstellen dat je moet rondkomen van minder dan 2 euro per dag? Voor meer dan 700 miljoen mensen is dit werkelijkheid. In dit college vertelt economisch historicus Ewout Frankema van de Universiteit Wageningen er meer over.

Wil jij eerder botox omdat je op Instagram zit?

Vandaag hebben we een speciale aflevering voor je, want naast onze vertrouwde colleges maken we ook een andere serie, genaamd: Op de Proef Gesteld. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Met vandaag: Youtuber Beautygloss in gesprek met communicatiewetenschapper Anne-Mette Hermans van Erasmus Universiteit Rotterdam. Beautygloss, ookwel Mascha genaamd, maakt al sinds 2007 video's voor een hele grote groep volgers. Maar hoeveel invloed heb je als influencer op je online publiek? Laat communicatiewetenschapper Anne-Mette Hermans hier nou precies onderzoek naar doen. Zij kijkt specifiek naar influencers die een cosmetische ingreep hebben laten doen, zoals botox en fillers. Zijn hun volgers dan ook eerder geneigd om het zelf ook te willen?

Is de Bijbel verkeerd overgeschreven?

De Bijbel is erg oud, maar nog steeds één van de meest invloedrijke boeken ter wereld. De afgelopen 2000 jaar zijn de teksten talloze keren overgeschreven, vertaald en gekopieerd. Komen de teksten van nu nog overeen met het origineel? Bijbelwetenschapper Mladen Popović (Rijksuniversiteit Groningen) zoekt het uit.

Waarom kan een dokter je soms beter niet behandelen?

Vroeger werd je bijna direct geopereerd als je last had van ontstoken keelamandelen. Nu is de kans groot dat je naar huis wordt gestuurd met pijnstillers. Hoewel we tegenwoordig voor bijna elke kwaal een behandeling kunnen bedenken, vertelt professor Sjoerd Repping (Amsterdam UMC) waarom jij daar niet altijd baat bij hebt.

Leef je langer als je twee talen spreekt?

Geeft jouw vlotte Engelse babbel je extra jaren op deze wereld? Volgens taalkundige Merel Keijzer (Rijksuniversiteit Groningen) zou dat zomaar kunnen! In dit college legt ze uit waarom hersenen van tweetaligen langer mee gaan.

Hoe raak je samen seksueel opgewonden?

Seks is het allerlekkerst als je allebei opgewonden bent. Maar wat nu als de een meer zin heeft dan de ander? Kun je dan zin maken? Seksuoloog Marieke Dewitte (Maastricht University) onderzoekt koppels in een heus sekslab en vertelt je alles over seksuele opwinding.

Waarom stijgt de zeespiegel als je een watermeloen eet?

Om een watermeloen te kweken heb je 500 liter water nodig. Tegelijkertijd zorgt dit proces ook voor een stijging van de zeespiegel. Dat klinkt nogal dubbel zo op het eerste gezicht, maar hydroloog Marc Bierkens (Universiteit Utrecht) heeft er een bijzonder verhaal over. Na dit college zal een hap uit een watermeloen nog steeds heerlijk smaken, maar toch ook nooit meer hetzelfde zijn.

Waarom ga je spookgeluiden horen als je gehoor slechter wordt?

Als je gehoor achteruit gaat, kun je geluiden gaan horen die er niet zijn. Sterker nog, ze kunnen steeds harder gaan klinken naarmate je gehoor achteruit gaat. Sommige mensen horen op deze manier volledige symfonieën in hun hoofd, terwijl ze vrijwel doof zijn. Mascha Linszen (UMC Utrecht) vertelt je in dit college hoe dat komt.

Is koffie slecht voor je?

Een paar bakkies pleur in de ochtend kunnen hartstikke gezond zijn, vertelt voedingswetenschapper Ellen Kampman (Wageningen Universiteit) je in dit college. Maar daar zitten nog wel een paar haken en ogen aan. Dus let goed op, want wie weet kom jij er zo achter dat jij al jaren op de verkeerde en ongezonde manier je koffie zet of drinkt.

Waarom zitten er bijna geen vrouwen achter de tralies?

Als je denkt aan een crimineel, denk je waarschijnlijk aan het stereotype beeld van een stoere man met tatoeages en niet zo snel aan een vrouw. Psycholoog Anne-Marie Slotboom (Vrije Universiteit Amsterdam) deed onderzoek in de vrouwengevangenis en vertelt je hoe ze in de criminaliteit terecht kwamen, wat voor delicten ze pleegden, en hoe dat verschilt van hun mannelijke 'collega's'.

Waarom is het belangrijk dat je ook op latere leeftijd intimiteit ervaart?

Intimiteit in een bejaardenhuis, dat is iets waar weinig mensen over nadenken. Maar ook bejaarden hebben behoefte aan aanraking, legt psycholoog Tineke Roelofs uit. In dit college neemt ze je mee met in het verhaal van de demente mevrouw Janssen.

Kunnen we ooit zelf bepalen hoe onze kinderen eruit gaan zien?

Een kind krijgen dat gezond is, alles kan en óók nog knap is. Dat lijkt te mooi om waar te zijn. Daarom zal je er misschien van opkijken dat embryoselectie al wordt toegepast. DNA-deskundige Marc van Mil (Universiteit Utrecht) legt in deze podcast uit hoe dat werkt. (Dit college komt uit 2015.)

Waarom is de banaan straks uitgestorven?

De banaan is de meest gegeten fruitsoort ter wereld. Maar voor hoe lang nog? In deze aflevering legt fytopatholoog Gert Kema (Wageningen University & Research) uit hoe een hardnekkige schimmel over de hele wereld bananenplantages verwoest. In Wageningen hebben Kema en zijn collega's een oplossing bedacht, die de banaan hopelijk gaat redden.

Hoe kan een overheid het best omgaan met de religies van het volk?

Moet je je als overheid bemoeien met alle religies in een land? Of moet je gelovigen het juist lekker zelf uit laten zoeken? Rechtsgeleerde en filosoof Paul Cliteur (Universiteit Leiden) legt het uit.

Waarom is het soms moeilijk om te bepalen wanneer iemand echt dood is?

Wakker worden in een doodskist terwijl je niet dood bent, dat is een grote angst van sommige mensen. Klinisch ethicus Erwin Kompanje van het ErasmusMC legt uit hoe dat vroeger maar ook nu nog kan gebeuren.

Waarom werken Nederlandse vrouwen het minst van Europa?

Nederland wordt vaak gezien als een land waar de verschillen tussen man en vrouw niet zo groot zijn. Toch is de Nederlandse vrouw, vergeleken met de rest van Europa, kampioen in part-time werken. In deze aflevering vertelt gender wetenschapper Mara Yerkes van Universiteit Utrecht waarom dat zo is!

Hoe zorgt Bitcoin ervoor dat jij de juiste prijs betaalt voor je patatje?

Naast onze vertrouwde colleges maken we nu ook een nieuwe serie, genaamd: op de proef gesteld. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Vandaag de vierde aflevering van de serie: Joost Kraima van de Gierige Gasten gaat in gesprek met Lan van Wassenaer van Universiteit Wageningen. Op hun Youtube kanaal doen de Gierige Gasten de meest uiteenlopende challenges. Zo begonnen ze onlangs met onze hulp, hun eigen Cryptocurrency. Maar wist je dat de techniek achter de crypto, de blockchain, ook ingezet kan worden om de wereld een stukje eerlijker te maken? Om erachter te komen hoe dat zit en wat een Bitcoin te maken heeft met een patatje vraagt Joost in deze aflevering wetenschapper Lan het hemd van het lijf.

Kun je met jouw gedachten een computer aansturen?

Stel je voor: je bent totaal verlamd. Het enige wat nog beweegt, zijn je ogen. Hoe kun je dan alsnog communiceren? Biomedisch ingenieur Jinne Geelen (TU Delft, UMC Utrecht) legt het uit.

Kunnen sportdrankjes de prestatie verbeteren?

Stel: je hebt straks een sportwedstrijd. Is het dan verstandig om zo'n zoet kleurrijk sportdrankje te drinken? In deze aflevering vertelt bewegingswetenschapper Luc van Loon (Universiteit Maastricht) of sportdrankjes complete onzin zijn of dat ze je naar de eerste plaats helpen.

Waarom kijken we naar gruwelijke beelden?

Wat doe jij als je een gruwelijk nieuwsbericht langs ziet komen op je tijdlijn? Scroll je direct door? Hoewel je zou denken dat we nare dingen proberen te vermijden, voelt een groot deel van de mensen verrassend genoeg juist de drang om het bericht aan te klikken. In ons nieuwe college legt Suzanne Oosterwijk (Universiteit van Amsterdam) uit waarom.

Waarom is het zo moeilijk om in de voetbalwereld uit de kast te komen?

Het is 2021 en nog steeds is er geen mannelijk profvoetballer uit de kast in de eredivisie. Hoe kan dat? Volgens socioloog en bestuurswetenschapper Inge Claringbould (Universiteit Utrecht) heeft dat te maken met de machocultuur in de voetbalwereld. In deze aflevering vertelt ze hoe deze cultuur inclusiever kan.

Waarom wast de paus voeten van vluchtelingen?

Bij slavernij denken we tegenwoordig al snel aan de VOC-tijd, maar slavernij is veel ouder dan dat. In de tijd dat Jezus leefde, gebeurde dit ook al. Historicus Martijn Stoutjesdijk van Tilburg University vertelt je er meer over.

Waarom zijn internationale oorlogstribunalen niet altijd een goed idee?

“Een tribunaal is de beste manier om de daders te berechten”, zei premier Mark Rutte na de MH-17-ramp. Dat klinkt natuurlijk mooi en hoopvol – zeker voor de nabestaanden – maar Rianne Letschert (Internationaal recht en victimologie, Tilburg University) legt je in dit college uit waarom een tribunaal niet altijd de beste oplossing is voor de mensen die achterblijven. Dit college is opgenomen in 2016

Waarom kun je als moslim niet zomaar een huis kopen?

Waarom heeft maar 14% van de Nederlanders met een Marokkaanse achtergrond een hypotheek? Dit komt omdat het afsluiten van een hypotheek niet mag van de Koran. Die zegt: je mag geen geld over geld betalen; rente dus. Islamitisch bankieren is hier volgens Islamoloog en onderzoeker Islamitisch Financieren Rachida Talal-Azimi (Radboud Universiteit) dé oplossing voor.

Is suiker net zo slecht voor je als alcohol?

Suiker zit in veel meer producten dan je denkt. Zonder dat je het door hebt, krijg je er wellicht veels te veel van binnen. In dit college legt Martijn Brouwers van Maastricht UMC je uit waarom een overvloed aan suiker slecht voor je is, welke negatieve gelijkenissen het heeft met alcohol, én welke stappen de overheid moet zetten om jouw suikerconsumptie wat te minderen.

Hoe meet je hoe gelukkig je bent?

De glossy’s staan vol met tips hoe jij gelukkiger kan worden. Maar wat is 'gelukkig zijn' eigenlijk? En hoe meet je dat? Dit is nogal een behoorlijke opgave, maar in deze aflevering legt geluksprofessor Meike Bartels (Vrije Universiteit Amsterdam) het duidelijk aan je uit.

Kan iemand met het Syndroom van Down de volgende Nobelprijswinnaar worden?

Mensen met het Syndroom van Down worden vaak onderschat. Dat is zonde, want ze zijn tot grote dingen in staat. Psycholoog Jacqueline Schenk (Erasmus Universiteit) vertelt erover in deze podcast.

Wat vonden gewone Nederlanders van de Jodenvervolging?

Er zijn ontzettend veel Joodse mensen opgepakt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoe reageerde de rest van de Nederlandse bevolking daarop? Stonden ze erbij en keken ze ernaar? In dit college vertelt historicus Bart van der Boom wat hij vond in honderden oude dagboeken van Joden en niet-Joden.

Kun je enge ziektes krijgen als je je tanden niet goed poetst?

Poets jij twee keer per dag je tanden? Naast gaatjes, gele tanden en een slechte adem kun je ook enge ziektes oplopen als je niet goed voor je gebit zorgt. In dit college vertelt tandarts Bruno Loos (Universiteit van Amsterdam) hoe ontstoken tandvlees kan leiden tot hartfalen en erectieproblemen.

Zijn dieren net zo muzikaal als mensen?

Een headbangede zeeleeuw of een dansende kaketoe: er zijn genoeg voorbeelden van muzikale dieren te vinden op het internet. Maar zijn ze ook net zo muzikaal als mensen? In deze aflevering vertelt Hoogleraar Muziekcognitie Henkjan Honing hoe het zit!

Bestaat de perfecte moord?

Hoe kun je verbergen dat je een moord hebt gepleegd? Kun je dat überhaupt verbergen? Forensisch biofysicus Maurice Aalders van de UvA legt uit dat de moderne moordenaar het steeds lastiger krijgt.

Waarom lucht huilen niet op?

Er gaat niets boven een goed potje janken, toch? Nou niet altijd. Huilexpert Ad Vingerhoets ontdekte dat niet iedereen zich beter voelt na het openen van de sluizen. In deze aflevering vertelt hij er alles over.

Veroorzaakt drillrap dodelijke steekpartijen?

Bij drillrap denk je waarschijnlijk aan gewelddadige teksten, grote messen en stoere jongens. De muziekstijl wordt met regelmaat gelinkt aan dodelijke steekpartijen. Maar is dat wel terecht? Criminoloog Robby Roks (Erasmus Universiteit) legt het uit in deze podcast.

Waarom krijgt straks iedereen de ziekte van Parkinson?

De ziekte van Parkinson is de snelstgroeiende hersenziekte ter wereld. Volgens neuroloog Bas Bloem (Radboudumc) hebben we dat onder andere te danken aan het gebruik van bestrijdingsmiddelen. In dit college legt hij uit hoe die onze hersenen kunnen binnendringen en kapotmaken.

Hoe kan vreemdgaan een Amerikaanse president populairder maken?

Na een seksschandaal en een afzettingsprocedure verwacht je niet dat de populariteit van een president toeneemt. Toch overkwam het de Amerikaanse president Bill Clinton. Hoe kan dat? Historicus Doeko Bosscher van de Rijksuniversiteit Groningen legt het uit.

Wie bepaalt jouw muzieksmaak, jij of Spotify?

Luisterde je vroeger alleen maar naar pop en tegenwoordig ook jazz en rock? Daar kan Spotify wel eens voor gezorgd hebben, vertelt Hannes Datta van Tilburg University. Volgens hem beïnvloeden streamingplatforms onze muzieksmaak meer dan wij denken.

Waarom moet jouw oma actief worden op sociale media?

Heb je je opa of oma wel eens proberen uit te leggen hoe Instagram of Twitter werkt? Makkelijker gezegd dan gedaan, maar het loont echt om vol te houden. In deze podcast vertelt levenslooppsycholoog Marianne Simons namelijk dat ouderen veel kunnen hebben aan social media.

Waarom poept een duif liever op de Dam dan op een eikenboom?

Grote pleinen en hoge gebouwen, je kunt ze niet voorstellen zonder duiven. Maar waarom zitten die eigenlijk zo graag op de Dam en niet liever in een bos een stukje verderop? Bioloog prof. dr. Jelle Reumer van de Universiteit Utrecht vertelt je in deze podcast van alles over het stadsleven van dieren (en planten).

Hoe zorg je dat je een groter stuk taart krijgt dan je vrienden?

Kunnen de onderhandelingstactieken van Mark Rutte je helpen in jouw volgende relatiecrisis? Volgens sociaal psycholoog Ilja van Beest (Universiteit Tilburg) zou dat best eens kunnen. Luister de aflevering om erachter te komen hoe dat precies zit.

Zijn mensen van nature monogaam?

Sommige mensen zijn er heilig van overtuigd dat monogamie een totaal onbiologisch concept is. Anderen daarentegen hopen op een dag die ene ware liefde tegen het lijf te lopen waar ze de rest van hun leven mee kunnen delen. In dit college hoor je van Johan Karremans (Radboud Universiteit) of wij mensen geprogrammeerd zijn om voor altijd bij elkaar te blijven.

Hoe word ik rijk van aandelen?

Oef, wat zijn de spaarrentes laag. Je geld op de bank zetten is dan ook niet aantrekkelijk. Maar wat doe je er dan mee? Je geld beleggen in aandelen is een goede oplossing. Maar daar kleven risico’s aan. In dit college vertelt professor Patrick Verwijmeren (Erasmus Universiteit) hoe je het beste kunt beleggen.

Waarom moeten Brabanders zich schamen voor hun accent?

Je hoort al snel waar iemand oorspronkelijk vandaan komt na het horen van een accent. Maar: Er zijn veel mensen die eenmaal in een andere stad hun accent verwisselen voor het ABN. In dit college vertelt taalsocioloog Abram de Swaan (UvA) waarom ze dit doen. (Dit college is opgenomen in 2014)

Is een ijskoude douche in de ochtend nou echt zo gezond?

Van een ijskoude douche in de ochtend ben je misschien wel in één keer goed wakker, maar is zo'n ijzige plens wel gezond? Thermofysioloog Hein Daanen (Vrije Universiteit Amsterdam) onderzoekt hoe ons lichaam reageert op koude temperaturen.

Hoe kun je jouw seksleven verbeteren?

Seks! We zijn er gek op en vinden het reuze interessant. Hoe leuk en fijn het ook kan zijn, soms is het lastig. Stel dat je bijvoorbeeld geen erectie kan krijgen of dat vrijen pijn doet. Vaak worden zulke seksuele problemen veroorzaakt door angst en schaamte. Gelukkig kan sekstherapie daarbij helpen, zelfs online! In dit college legt seksuoloog Jacques van Lankveld (Open Universiteit) het uit.

Waarom moet jij zoveel belasting betalen?

Wat gaat er door je heen bij de zin 'Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker'? Belastingen hebben door de geschiedenis altijd al als een blok aan het been gevoeld. Sommige mensen overwegen zelfs te emigreren om ze te ontwijken. Waarom betalen we eigenlijk zoveel belasting? Fiscaal econoom prof. dr. Sigrid Hemels (Erasmus University) legt het uit in deze podcast. (Dit college is opgenomen in 2016)

Hoe laat je een onschuldige bekennen?

Niet iedereen die in de gevangenis zit, is schuldig. Onder de druk van een politieverhoor kan een mens breken en bekennen, zonder dat hij of zij echt een strafbaar feit heeft gepleegd. Rechtspsycholoog Robert Horselenberg (Maastricht University) analyseert politieverhoren en bestudeert hoe zogenoemde ‘invalide bekentenissen’ tot stand komen.

Waarom is het monster van Loch Ness nog niet gevonden?

In deze aflevering reizen we af naar het meer van Loch Ness. We kennen allemaal de mythe: in die diepe Schotse waterkrochten zou een monster schuilen; het monster van Loch Ness! Marien geoloog David Van Rooij van Universiteit Gent legt uit waarom dat monster nog altijd niet gevonden is. (Deze podcast is gemaakt door onze collega’s van de Universiteit van Vlaanderen. Wij vinden ‘m zo tof dat we ‘m je niet willen onthouden!)

Waarom heb je helemaal geen 8 uur slaap nodig?

Je moet elke nacht 8 uur slapen voor een goede gezondheid. Toch? Nope, niet helemaal waar. In dit college legt slaapwetenschapper Merijn van de Laar (Maastricht University) uit dat we ons met de kwaliteit van onze slaap zouden moeten bezighouden in plaats van de kwantiteit. Diepe slaap is hier een belangrijke factor. En diep slapen kun je leren. Let dus goed op!

Waarom zit er religie in videogames?

Van een gewelddadige Paus in Assassin's Creed 2 tot aan Magere Hein in De Sims: videogames zitten vol met verwijzingen naar religie. Maar waarom is dat? In onze nieuwe reeks Op de Proef Gesteld koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Vandaag de derde aflevering van de serie: youtuber en gamer Gamemeneer (in het echte leven Don genaamd) gaat in gesprek met cultuurtheoloog Frank Bosman. Samen bespreken ze waarom religie zo'n grote rol speelt in games en leggen ze er een paar goed op de snijtafel.

Waarom heeft popmuziek tegenwoordig geen intro meer?

De kans is groot dat jij vandaag muziek hebt geluisterd via een streamingdienst als Spotify. Hoe verandert deze manier van luisteren de muziekindustrie? Muziekwetenschapper Sara Lambrecht (Universiteit Utrecht) legt het uit in dit college.

Waarom wil iedereen graag dat jij normaal bent?

Kijk jij op straat altijd net iets te lang en te verbaasd naar die man met één been, of die twee vrouwen die hand in hand lopen? Je doet het waarschijnlijk niet expres, maar het kan erg vervelend zijn voor de personen tegenover je. Als we mensen met een 'afwijkend kenmerk' anders behandelen noemen we dat stigmatisering. Klinisch psycholoog Arjan Bos (Open Universiteit) vertelt er alles over in deze podcast.

Waarom bereiken mannen sneller de top dan vrouwen?

Als je in Nederland naar topfuncties kijkt zijn vrouwen in de minderheid. Hoe komt dat? Ligt het aan de mannen, die die functies voor zichzelf houden? Of willen vrouwen gewoon niet zo graag naar de top? Econome én Eerste Kamerlid Esther-Mirjam Sent (Radboud Universiteit) legt het uit. (Dit college is opgenomen in 2016).

Wordt iedereen spiritueel als religies verdwijnen?

Heb jij elk jaar een kerstboom in huis? Of een Boeddha-beeld in je tuin? Veel mensen volgen bepaalde tradities of rituelen uit religies, zonder dat ze zichzelf als gelovig zien. Hoogleraar Theologie Ruard Ganzevoort (Vrije Universiteit Amsterdam) vertelt in deze podcast hoe we eigenlijk allemaal onze eigen vorm van religie in elkaar knutselen. Veel luisterplezier en succes met je spirituele ontdekkingsreis! (Dit college is opgenomen in 2016)

Waarom moet een goed journalist kunnen flirten?

Een interview is volgens onderzoeksjournalist Margo Smit (Rijksuniversiteit Groningen) net een Zwitsers zakmes. En dat gereedschap moet je als journalist perfect kunnen toepassen. Soms moet je zagen, soms voorzichtig knippen en hier en daar een beetje vijlen. Maar volgens Smit is ook een andere vaardigheid belangrijk, namelijk dat je kunt flirten.

Kun je jouw stress-systeem resetten?

Stress... Kon je het maar met een druk op de knop laten verdwijnen. Nou, zover zijn we jammer genoeg nog niet, maar psychiater Christiaan Vinkers doet aan het Amsterdam UMC wel onderzoek naar hoe we het stress-systeem zouden kunnen resetten. In deze podcast legt hij het uit.

Wat zorgt ervoor dat je verstijft, vlucht of juist vecht als je je bedreigd voelt?

OK, je loopt over straat en plots zie je iemand voor je een hartaanval krijgen. Hoe zou jij reageren? Verstijf je van de stress? Schiet je in de paniekstand? Of zou je kalm kunnen blijven, de ambulance bellen en eerste hulp verlenen? Waarschijnlijk zul je het pas weten als het je overkomt, maar deze podcast kan je misschien alvast een beetje voorbereiden. Professor Karin Roelofs doet aan de Radboud Universiteit onderzoek naar hoe mensen reageren in dit soort stressvolle situaties.

Waarom hebben mensen geheimen?

Je ouders hebben je vroeger misschien verteld dat je altijd eerlijk moet zijn. En hoewel veel mensen zeggen geen geheimen te hebben, houden we allemaal heel wat verborgen. Waarom doen we dat eigenlijk? Psycholoog Andreas Wismeijer (Tilburg University) vertelt het in dit college. (Let goed op, want misschien leer je ook hoe je een ander zijn geheim kunt ontrafelen.)

Waarom is dik worden zo makkelijk?

Vroeger moesten mensen uren jagen op een dier, of de bossen nauwgezet afspeuren naar eetbare bessen. Tegenwoordig is voedsel overal voorhanden. Super fijn natuurlijk, maar het zorgt er ook voor dat we sneller te zwaar zijn. Toch is dat niet de enige oorzaak van overgewicht. Je hersenen spelen ook een rol. Hoe dat zit legt internist-endocrinoloog Richard IJzerman (VUMC) uit in deze podcast.

Hoe kunnen nota bene je ouders je seksleven verbeteren?

Ben jij tevreden over je seksleven? Dan wordt het misschien eens tijd om je ouders daarvoor te bedanken. Onze ouders zijn namelijk heel belangrijk als het gaat om onze seksuele ontwikkeling. Benieuwd hoe dat zit? Sociologe en pedagoge Daphne van de Bongardt (Erasmus Universiteit Rotterdam) legt het uit in deze podcast.

Hoe kon een cafébaas in de Gouden Eeuw miljonair worden?

Ben jij tevreden over je seksleven? Dan wordt het misschien eens tijd om je ouders daarvoor te bedanken. Onze ouders zijn namelijk heel belangrijk als het gaat om onze seksuele ontwikkeling. Benieuwd hoe dat zit? Sociologe en pedagoge Daphne van de Bongardt (Erasmus Universiteit Rotterdam) legt het uit in deze podcast.

Waarom vindt Nederland het zo moeilijk om sorry te zeggen voor Rawagede en Srebrenica?

"Wij betreuren wat er gebeurd is". Of: "Wij voelen mee met de nabestaanden". Het klinkt meelevend, maar het zijn zorgvuldig gekozen woorden om echte 'excuses' te vermijden. Waarom Nederland daar zo huiverig voor was in het geval van Rawagede en Srebrenica? Rechtsgeleerde Rianne Letschert (Maastricht University) legt het uit in dit college. Volgens haar hoeft sorry niet 'the hardest word' te zijn. (Dit college is opgenomen in 2016)

Mogelijk dankzij

Met de steun van