Waarom de T-rex niet brulde, maar klonk als een duif

Hoe ontstond geluid op aarde en hoe klonk het aller-begin van alles? Zet je koptelefoon op en ga mee op klankreis, miljoenen jaren terug in de tijd. Onze reisleider: paleontoloog Anne Schulp (Universiteit Utrecht). Hij leidt ons rond door Naturalis en neemt ons mee langs alle dino's.

key notes

Prof. dr. Anne Schulp

Anne Schulp is paleontoloog en verbonden aan de Universiteit Utrecht

Volgende podcast:

Ben jij verantwoordelijk voor je daden als je dronken bent?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

Beluister deze podcast
arrow_forward
Waarom we nieuwe tech onzinnig vinden? Maar toch omarmen.

In de toekomst hebben we allemaal een VR-bril op, en brengen we een groot deel van onze tijd door in een virtuele wereld door. Als je het aan tech-giganten vraag tenminste. Misschien vind je dat moeilijk voor te stellen, maar er was ook een tijd dat niemand iets van de mobiele telefoon moest hebben. Wordt dit de nieuwe hype en vooral, is dat wel zo'n goed idee? Je hoort het van innovatie-expert Deborah Nas (TU Delft), live vanuit het Mediamuseum in Beeld en Geluid.

Echte criminelen opsporen met filmscripts. Hoe dan?

Op een mistige zondagochtend vindt de politie twee duimen in het bos. Van het slachtoffer ontbreekt elk spoor. Hoe lost een rechercheur zo’n zaak op? Kan de wetenschap een handje helpen? Voormalig politieagent, regisseur en wetenschapper Peter de Kock (Tilburg University) bouwde een model dat misdaadzaken kan kraken met kunstmatige intelligentie. Het model wordt gevoerd met alle mogelijke misdaadscenario's ter wereld; de waargebeurde misdaad, maar ook scenario's uit boeken, series en uit de film. Want realiteit en fictie lijken dichterbij te liggen dan je zou denken.

Slechte televisie is goed voor je

Als je kijkt naar series, soaps en films lijkt alles een beetje hetzelfde. Deze maand gaat iedereen naar de zoveelste superheldenfilm in de bioscoop en verhaallijnen van GTST zijn al tientallen jaren 'meer van hetzelfde'. Er is niets nieuws onder de zon. En dat is niet erg: we houden nu eenmaal van formuletelevisie. Sterker nog: deze ‘slechte’ televisie is zelfs goed voor je. Hoogleraar Media Studies Mark Deuze van de Universiteit van Amsterdam legt uit hoe deze pulp tv je leert om de wereld om je heen beter te begrijpen. Zelfs een wereld die in rap tempo verandert.

Hoe kun je 3 km wandelen terwijl je slaapt? (zonder dat je wakker wordt)

Een heel gesprek voeren in de nacht zonder dat je er later ook maar iets van herinnert. Een paar kilometer wandelen en niet meer snappen hoe je daar gekomen bent. Of wakker worden en erachter komen dat je 's nachts een eitje hebt gebakken, geen idee wanneer of hoe? Het zouden dronkenmansacties kunnen zijn, maar het gebeurt een deel van de bevolking regelmatig... in hun slaap. Hoe kan dat? Hoogleraar slaapdiagnostiek bij de TU/ Eindhoven en somnoloog bij het centrum voor slaapgeneeskunde Kempenhaeghe Sebastiaan Overeem legt het uit in deze podcast.

Waarom ook jij misschien wel kleurenblind bent

Is wat jij ziet als rood, ook echt rood? Voor 1 op de 12 mannen is het antwoord: Nee. En misschien voor jou ook. Want hoe weet je of je echt alle kleuren ziet? Met oogarts en onderzoeker Alberta Thiadens van het Erasmus MC duiken we diep het oog in. Op zoek naar het mechanisme dat de wereld voor ons kleurt.

Hoe een vrouw een einde maakte aan het mannenbolwerk

Het is vandaag Internationale Vrouwendag. Boegbeeld in de strijd voor gelijke rechten voor vrouwen is zonder twijfel Aletta Jacobs. Ze was de eerste vrouwelijke student en arts van Nederland, maar - en dat weten iets minder mensen - ook een belangrijke voorvechter van het vrouwenkiesrecht. Ze deed dat met hulp van de wet én er was een belangrijke rol voor belastingen. Hoogleraar belastingrecht Sigrid Hemels (Erasmus University Rotterdam) stuitte op dit bijzondere verhaal.

Zo onderhandel je met criminelen... en kleuters

Tijdens een onderhandeling kunnen de spanningen aardig hoog oplopen. Maar wat als er echte mensenlevens op het spel staan? Politie-onderhandelaar Heidi Nieboer weet als geen ander hoe het is om in zo'n situatie te zitten. Professor Ellen Giebels (Universiteit Twente) helpt haar hierbij. Ellen zet tien manieren op een rij hoe je de ander het beste kan beïnvloeden. Knoop ze goed in je oren, want deze tips kunnen je thuis waarschijnlijk ook nog goed van pas komen. Check de aflevering voor een crash course, inclusief spannend rollenspel.

Vroege lente, begin van de ondergang?

Hee bloem, het is nog helemaal geen lente! De natuur is in de war: overal zie je bloemen en planten in bloei staan, terwijl het eigenlijk nog steeds winter is. Dat komt door klimaatverandering, en het is gevaarlijk - vertelt bioloog Arnold van Vliet (Wageningen Universiteit). Want als er straks tóch nog nachtvorst komt, kunnen die planten het loodje leggen. Er gaan grote veranderingen komen: voor bijna de helft van onze plantensoorten is Nederland straks te warm om te overleven.

Verpest de smartphone de band met je kind?

Hoe ongezond is de smartphone voor mijn kind? Het is een van de meest gestelde vragen aan babybrein onderzoeker dr. Marion van den Heuvel (Tilburg University). Wij nemen een kijkje in haar lab waar ze vijftig moeders met hun baby en smartphone onderzocht. Daar geeft Marion ons voor eens en voor altijd antwoord op die steeds terugkerende vraag.

Ben jij verantwoordelijk voor je daden als je dronken bent?

Je bent carnaval gaan vieren of een avondje wezen stappen en je had net een paar glazen teveel op. Nu je weer enigszins helder bent, komen er wat vage herinneringen terug, maar voor het grootste gedeelte is je geheugen een grote waas. Als iemand je aanspreekt op je gênante gedrag, zeg jij waarschijnlijk dat je dronken was en dus niet helemaal jezelf. Is dat een goed excuus? Filosoof John Locke dacht hier vier eeuwen geleden al over na. Hij kwam tot de conclusie dat wie je bent samenhangt met wat je je kan herinneren. Han Thomas Adriaenssen van de Rijksuniversiteit Groningen vraagt zich af wat dit betekent voor iemand die met een flinke kater wakker wordt.

Hoe maak je de perfecte pirouette... met natuurkunde?

De perfecte pirouette dansen is ontzettend lastig. Je moet er jaren voor trainen, en zelfs dan lukt het sommigen niet. Onze eigenwijze redacteuren denken dat het met de hulp van natuurkundige principes wel kan lukken... Ze krijgen hulp van Minke Berghuis, werktuigbouwkundige van de Universiteit Twente.

Hoe win je een oorlog?

Hoe wordt oorlog weer vrede? De oorlog in Oekraïne duurt al een jaar, en het ziet er niet naar uit dat het snel afgelopen is. En hoe zou dat dan moeten? Militair historicus Samuël Kruizenga (Universiteit van Amsterdam) weet dat oorlogen heel verschillend kunnen eindigen: het kan bijvoorbeeld uitdraaien op een totale vernietiging van een van de partijen, of er komt een officiëel vredesverdrag, of een oorlog gaat langzaam over in totale chaos. Wat wordt het in Oekraïne?

Waarom praten we tegen apparaten?

Een gezicht zien in een stopcontact, een praatje maken met je laptop of je auto bedanken na een lange rit - komt dit je bekend voor? Onze hersenen zijn constant op zoek naar patronen, in alles om ons heen. De een ziet daardoor overal gezichten in en geeft de auto een naam. Een ander verklaart je voor gek. Of je daadwerkelijk gek bent als je tegen je apparaten praat, hoor je van onderzoeker sociale AI Peter Ruijten van de Technische Universiteit Eindhoven.

Waarom zijn foute types aantrekkelijk?

Je struikelt bijna over de liefde deze dagen. Met Valentijnsdag om de hoek, hangen de winkels vol met roze harten en rode rozen. Maar misschien heb jij wel een gebroken hart. Voor de zoveelste keer gevallen op die verkeerde jongen, of die foute dame? Troost je, het ligt niet aan jou. In deze podcast legt relatieonderzoekster Tila Pronk uit waarom we vallen op foute types, maar ook hoe je betrouwbare partners aantrekkelijker kunt gaan vinden.

Is shampoo schadelijk voor je haar?

De No Poo beweging stelt dat je je haar beter niet meer kunt wassen met shampoo. Er zouden namelijk stoffen inzitten die slecht zijn voor je haar, zoals sulfaten, siliconen en parabenen. Cosmetisch wetenschapper Heleen Kibbelaar van de Universiteit van Amsterdam vertelt je in deze video wat daarvan waar is.

Waarom de T-rex niet brulde, maar klonk als een duif

Hoe ontstond geluid op aarde en hoe klonk het aller-begin van alles? Zet je koptelefoon op en ga mee op klankreis, miljoenen jaren terug in de tijd. Onze reisleider: paleontoloog Anne Schulp (Universiteit Utrecht). Hij leidt ons rond door Naturalis en neemt ons mee langs alle dino's.

Is hypnose onzin?

Het fenomeen hypnose wordt vaak geassocieerd met magie, gegoochel en circus. Maar hypnose is echt en dus geen trucje. Hypnose is een manier om je brein in een super ontspannen staat te brengen. Daardoor sta je meer open voor suggesties waardoor je zintuigen anders reageren op prikkels. Hoe dat precies werkt onderzochten we in het kleinste theater van Amsterdam samen met neurowetenschapper Jacob Jolij van de Rijksuniversiteit Groningen.

Waarom puberen we?

Roken, spijbelen, een grote mond - typisch pubergedrag. Neuropsycholoog Kayla Green, zelf niet zo’n lastige puber, vertelt wat er allemaal misgaat in een puberbrein. Niet getreurd: puberen is niet alleen maar slecht. Misschien is het wel heel goed voor ons. Weten hoe dat zit? Luister dan deze podcast.

Moeite met opstaan? Daar kun jij niks aan doen!

Jouw interne biologische klok bepaalt of je makkelijk opstaat of niet. Dus als je je nog even omdraait, nadat de wekker is gegaan, kan je die klok gerust de schuld geven. Roelof Hut van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt de biologische klok al jaren. Hij vertelt dat we niet één biologische klok hebben, maar talloze klokken door ons hele lichaam. Zij bepalen deels hoe organen hun werk doen en hoe we ons voelen. En loopt je klok uit de pas, dan kan een goede ochtendwandeling helpen die te resetten.

Waarom het zo makkelijk is om kritiek te geven op anderen, niet op jezelf

We 'cancelen', we 'shamen' en online regent het oordelen over elkaar. Strenge woorden voor een ander, maar kritisch naar jezelf kijken blijkt een stuk lastiger. Inge van Seggelen-Damen van de Open Universiteit, legt uit waarom dit een gemiste kans is. Klaar voor een snelcursus zelfreflectie?

Hoe je met een 3D-scanner een Rembrandt ontdekt

Als het aan kunsthistoricus Liselore Tissen (TU Delft, Universiteit Leiden) ligt onderzoekt ze schilderijen het liefst met de laatste technologie. In het Mauritshuis heeft ze een schilderij tot in detail laten inscannen om er achter te komen of het een echte Rembrandt is. De Universiteit van Nederland mocht er bij hoge uitzondering bij zijn. Wie weet heeft het Mauritshuis er volgend jaar zomaar een topstuk bij.

Hoe helpt Harry Potter je aan je droombaan?

Komt je carrière niet van de grond? Vind je geen baan goed of leuk genoeg? In dit college vertelt organisatiepsycholoog Inge Brokerhof (Open Universiteit) hoe het kijken van een film of het lezen van een boek je misschien kan helpen.

Waarom vliegen insecten nooit in een rechte lijn?

Bijen, vliegen, muggen en lieveheersbeestjes zijn uitstekende vliegers, maar het ziet er toch altijd een beetje onbeholpen uit. Waarom gaan ze nooit recht op hun doel af? Biologen hadden hun vermoedens, maar een drone-expert van de TU Delft heeft het bewijs gevonden. Insecten wiebelen om hun positie te bepalen, stelt Guido de Croon vast. Dat gegeven heeft een grote impact op de drones die hij wil bouwen nu en in de toekomst.

Waarom vliegen kilo's er na een dieet weer net zo makkelijk aan?

Mocht je goede voornemens hebben qua taille en kilo's? Dan doe je er goed aan om de herhaling van deze podcast te luisteren. Hoogleraar Ingrid Steenhuis (Vrije Universiteit) geeft wetenschappelijk bewezen tips voor een succesvol dieet. Hou vol!

Waarom een loterij je blij maakt, ook als je nooit iets wint

Had jij ook een oudejaarslot gekocht? En, iets gewonnen? Je weet heus wel dat de kans dat je wint superklein is en dat je dus eigenlijk je geld weggooit. Maar tóch doe je mee aan de loterij. Waarom? Econome Esther-Mirjam Sent (Radboud Universiteit) deed een onderzoek naar het geluksgevoel van deelnemers aan de Staatsloterij en kan je uitleggen waarom we gelukkig worden van de loterij terwijl we er helemaal niet van houden om te verliezen.

Wat moeten we met alle tropische beesten die naar Nederland komen?

Die exotische groene halsbandparkieten in de Hollandse steden lijken kleurrijk en gezellig, maar ze beginnen onze fruitvoorraden op te eten. En malariamuggen komen rechtstreeks uit Afrika met het vliegtuig hier naartoe. Zo zijn er nog veel meer soorten die (zonder dat ze er zelf veel aan kunnen doen) Nederland als habitat kiezen, en hier voor problemen zorgen. Bioloog prof. dr. Jelle Reumer (UU) vertelt welke lastige soorten zich in Nederland zijn gaan vestigen, en hoe we ze weer wegkrijgen. Spoiler alert: gaat niet lukken.

Hoe helpen warme herinneringen je door de koude wintermaanden?

De geur van warme chocolademelk of van je kerstboom. Het brengt je terug in de tijd en wakkert positieve herinneringen aan. Nostalgie kan eenzaamheid verminderen en je in de koude wintermaanden letterlijk warmer doen voelen. Wat is nostalgie en hoe kan het zulke positieve gevoelens aanwakkeren? Ad Vingerhoets (emeritus-hoogleraar Emoties en Welbevinden aan de Tilburg University) vertelt het je tijdens deze bijzondere kerstaflevering. Fijne dagen allemaal!

Waarom is kauwen goed voor de lijn?

Kauwen. Je doet het iedere dag en denkt er waarschijnlijk niet bij na. Ook de wetenschap heeft nog niet zo lang belangstelling voor malende kaken. Terwijl goed kauwen bijvoorbeeld kan helpen tegen overgewicht. Guido Camps (onderzoeker Wageningen Universiteit en OnePlanet Research Center) doet in The Hungry Robots Lab onderzoek naar kauwen en verzadiging. Om goed onderzoek te doen, gebruikt hij kunstmatige intelligentie, slimme snackdoosjes en een minuscule pil die in je darmen data verzamelt.

Hohoho! Klopt het kerstverhaal eigenlijk wel?

Hoe komen we erbij dat er drie koningen kwamen kijken naar de pasgeboren Jezus? Of dat er een os en een ezel bij de kribbe waren? In de bijbel staat er niks over. Mensen hebben in de loop van de geschiedenis zelf van alles toegevoegd aan het kerstverhaal. Theoloog Frank Bosman (Tilburg University) legt je uit waarom ze dat deden - en dat dat eigenlijk niet uitmaakt.

Waarom dromen we?

Iedere nacht dromen we - ja, zelfs als je je droom niet kunt herinneren. Je belandt in de gekste situaties, of kunt zelfs vliegen. Maar waarom dromen we eigenlijk? En kunnen we zelf bepalen wat we dromen? Dat hoor je van neuroloog Maartje Louter (Erasmusmc).

Hoe werkt hallucineren?

Iedereen hallucineert en dat is maar goed ook; anders wordt je gek. Om een trip te maken hoe je dus geen drugs te gebruiken of gek te zijn. Hallucineren is een totaal normale en onschuldige reactie van je brein. Wat er precies gebeurt tijdens zo'n hallucinatie, hoor je van neurowetenschapper Franciska de Beer (Universitair Medisch Centrum Groningen)

Hond vs kat: wat is het leukste huisdier?

Als je een huisdier neemt, wordt het dan een hond of toch een kat? Soms lijkt het alsof je per se en honden- of kattenmens moet zijn. Waar komen de verschillen tussen deze viervoeters vandaan? Dat hoor je van gedragsbioloog Claudia Vinke (Universiteit Utrecht).

Hoe ziet het vliegtuig van de toekomst eruit?

Vliegtuigen zien er al decennia min of meer hetzelfde uit. Dat moet anders vindt Roelof Vos, luchtvaartdeskundige van de TU Delft. Hij ontwikkelt met zijn team een vliegtuig dat er totaal anders uitziet en daardoor ook nog eens een stuk zuiniger vliegt. Daarbij komt hij nog wel wat obstakels tegen die hij nog moet oplossen.

Kun je voorspellen hoe je uit een coma komt?

Bij een coma is de patiënt niet bij bewustzijn en ontstaat er schade aan de hersenen. Hoe ernstig die schade is, weet je pas als iemand wakker wordt. Of niet? Met het onderzoek van Michel van Putten (Universiteit Twente) kan hij binnen 24 uur voor 50 tot 60 procent van de mensen in coma een goede voorspelling doen van hoe diegene uit de coma komt. En het enige dat hij daarvoor hoeft te doen, is zo snel mogelijk een hersenfilmpje maken bij de patiënt.

Waarom jouw unieke smaak niet zo uniek is

Over smaak valt niet te twisten, of toch wel? 25 jaar lang deed professor Paul Hekkert van de TU Delft onderzoek naar schoonheid. In deze aflevering hoor je hoe de wetenschap het geheim van 'mooi' ontrafelt.

Hoe kan geluid onze slaap redden?

Door de grote hoeveelheid prikkels om ons heen lukt het een derde van de Nederlanders niet om goed te slapen. En val je dan toch in slaap, dan hoeft er maar iets te gebeuren - een passerend vliegtuig, borrelende buren of een sirene die langs sjeest - en we zijn zo weer wakker... Lucia Talamini van de Universiteit van Amsterdam werkt in haar slaaplab aan een manier om jou beter te laten slapen. En dan voornamelijk dieper, zodat jij je volledig kan afsluiten van die herrie om je heen. Grappig genoeg zit haar oplossing 'm juist in: méér geluid. Door op exact het juiste moment een geluidspulsje je hoofd in de te sturen, kunnen we jouw hersenen als het ware in een diepe slaap wiegen. Bent u zelf een slechte slaper en heeft u interesse in deelname aan onderzoek? Klik dan hier: bit.ly/3OeVxY9

Hoe ver mag je gaan als undercoveragent?

Vrienden worden met een moordenaar, of zaken doen met een drugsdealer. Het klinkt als een goede manier om dichtbij een crimineel te komen. Hoe ver mag je gaan als undercoveragent? In dit college geeft strafrechtdeskundige Sven Brinkhoff (Open Universiteit) antwoord op deze vraag.

Hoe kunnen computers je anders laten denken?

Robots die discrimineren of computers die iemand onterecht als fraudeur bestempelen. Is een toekomst met kunstmatige intelligentie wel zo rooskleurig? Neuro-informaticus Sennay Ghebreab (Universiteit van Amsterdam) stelt je in deze aflevering gerust: er zitten ook hele positieve kanten aan AI.

Valt het internet nog te redden?

Het internet leek zo’n leuk idee: het zou mensen met elkaar verbinden. Maar naast kattenfilmpjes is het internet ook een plek geworden van datadiefstal en polariserende algoritmen. Volgens cultuursocioloog Siri Beerends (Universiteit Twente) kun je niet alleen Google en Facebook daar de schuld van geven. Maar wie wel? Ze vertelt het je in dit college. 💡Dit college is opgenomen tijdens het Betweter Festival, georganiseerd door de Universiteit Utrecht.

Gaat het coronavirus ooit nog weg?

Gaan we een toekomst tegemoet met jaarlijkse virusuitbraken? Terwijl de vaccinatiegraad in Nederland toeneemt, steken er ook steeds nieuwe virus varianten de kop op. Hoe lang hebben we nog met het coronavirus te maken? Immunoloog prof. Cécile van Els (Universiteit Utrecht, RIVM) praat je bij.

Rijden we straks allemaal met losse handen?

Deze bonusaflevering is onderdeel van onze podcast serie 'Op de proef gesteld'. Hierin koppelen we twee ogenschijnlijk verschillende werelden aan elkaar: die van bekende youtubers en wetenschappers. Dit is de laatste aflevering van de serie. Youtuber Mastermilo gaat in gesprek met werktuigbouwkundige Tom van der Sande (TU Eindhoven) over zelfrijdende auto’s. Kun je straks in de auto stappen, een dutje doen en aankomen op de juiste bestemming?

Kun je al je organen vervangen?

Het is geen geheim dat de wachtlijsten voor donororganen ellenlang zijn. Wat nou, als je die lijst kunt omzeilen en gewoon een nieuw hart of nieuwe nier uit de 3D-printer kunt laten rollen. Bioproces-technoloog Jos Malda van het UMC Utrecht, vertelt je of dat kan. Live vanaf het Betweterfestival in Utrecht.

Hoe hebben Nederlanders de dodo laten uitsterven?

Dappere dodo, domme dodo. Iedereen kent de uitgestorven dodo, maar wat voor vogel was het nou eigenlijk? Als er iemand is die dat weet, dan is het de Leon Claessens van Maastricht University. Hij heeft een compleet skelet herontdekt, ingescand en een 3D-print gemaakt die hij in zijn werkkamer bestudeert. Hij vindt de dodo helemaal niet dom, nee de dodo stierf uit door dikke pech. De pech dat Nederlanders 'zijn' eiland, Mauritius, ontdekten.

Ligt het bewijs voor de oerknal op de maan?

Om meer bewijs te vinden voor de oerknaltheorie moeten we naar de maan, volgens sterrenkundige Marc Klein Wolt van de Radboud Universiteit. Op de maan is het rustig en stil. Het is dé plek om radiogolven uit de 'Dark Ages' te op te vangen. Dat is de tijd tussen de oerknal en het ontstaan van de eerste sterren, toen er nog geen licht was. Om de golven op te vangen wil Marc duizend antennes plaatsen op de achterkant van de maan.

Waarom sorry zeggen zo moeilijk is

Ken jij iemand die moeite heeft met sorry zeggen? Grote kans van wel. Maar waarom vinden de meeste mensen sorry zeggen zo lastig? En waar moet een goed excuus eigenlijk aan voldoen? Je hoort het van neerlandicus Daniel Janssen (Universiteit Utrecht), live vanaf het Betweter-festival.

Kun je de gevangenis in gaan voor het downloaden van een film?

Je weet dat het eigenlijk niet hoort, maar omdat iedereen het doet, heb jij het ook wel eens gedaan: illegaal downloaden. Maar als je die film alleen thuis kijkt, is er niks aan het handje, toch? Bart Schermer (Universiteit Leiden) legt uit of je daarvoor in de gevangenis kan belanden.

Waarom is het leven zo'n gedoe?

"Laat maar zitten, het is teveel gedoe". Psycholoog Gerdien de Vries (TU Delft) hoort het maar al te vaak. Gedoe zit onze goede voornemens geregeld in de weg: wanneer we gezonder willen eten, geld willen sparen of ons duurzamer willen gedragen. Hier hoor je hoe je daarmee afrekent.

Hoe schoppen stokstaartjes de evolutietheorie in de war?

Wist jij dat grote vissen ook naar de tandarts gaan en dat sommige dieren ook babysitters hebben? Fenomenen die niet helemaal rijmen met Darwins evolutietheorie. Evolutionair bioloog Sjouke Kingma (Wageningen University & Research) vertelt hoe dit zit.

Seks voor de lol, heeft dat nut?

Wat gebeurt er in ons brein tijdens seks? En waarom doen we 'het' eigenlijk? Alleen maar om ons voort te planten? Neurowetenschapper Janniko Georgiadis (Rijksuniversiteit Groningen), denkt van niet en hij vertelt er alles over in dit college.

Kun je een trauma verwerken met virtual reality?

Hoe kan een ervaring in Virtual Reality je echte leven veranderen? Kan VR bij mensen gedragsverandering of traumaverwerking tot stand brengen? Dr. ir. Willem-Paul Brinkman van de TU Delft legt het uit in dit college.

Waarom valt een boterham altijd met de besmeerde kant naar beneden?

Zal je zien: valt je boterham precies met de besmeerde kant naar beneden. Voor veel mensen een herkenbare situatie, maar valt die boterham ècht altijd ongelukkig? Daar heeft werktuigbouwkundige Minke Berghuis (Universiteit Twente) een antwoord op.

Hoe hebben schilders ons wijsgemaakt dat kale akkers mooi zijn?

Leuk hoor, een schilderijtje van het Haarlems platteland door Jacob van Ruysdael. Maar wat is er zo speciaal aan deze landerijen? Zijn onze vlakke polders dan zo spectaculair? Kunsthistoricus prof. dr. Henk van Os (UvA) legt uit waarom landschappen een bijzondere betekenis hebben gekregen in onze kunstgeschiedenis en wat de rol hierin was van de oude Hollandse meesters.

Hoe zorg je dat je wordt aangenomen?

Je ziet een vacature voor jouw ultieme droombaan. Zorgvuldig schrijf je een motivatiebrief en dan.. mag je op gesprek! Kan de wetenschap dan helpen bij het perfecte gesprek zodat jij die baan krijgt? Dat hoor je van arbeidspsycholoog Karin Proost van de Open Universiteit.

Werkt kleurentherapie?

Volgens kleurentherapie kunnen verschillende kleuren effect hebben op je gezondheid: zo zou blauw licht goed zijn tegen spierpijn en helpt geel bij de stoelgang. Ook wordt gekleurd licht ingezet om contact te maken met mensen met een beperking. Maar werkt het ook echt? Cultuurwetenschapper Bregt Lameris (Open Universiteit) legt het uit.

Hoe gedroegen hooligans zich in de Romeinse tijd?

Volkssport nummer 1 in het Romeinse rijk was wagenrennen. De supporters-cultuur rondom deze wedstrijden was groots. Fans dosten zich uit in de kleuren van hun favoriete 'team' oftewel renstal. Niet heel anders dan onze tegenwoordige voetbalcultuur dus. Rellen waren er ook. Classicus Fik Meijer (UvA - nu met emiraat) vertelt over hooligans in de oudheid en hoe er in Constantinopel tijdens een massale rel 30.000 supporters om het leven kwamen.

Hoe ontstaat anorexia?

Anorexia is de dodelijkste psychiatrische ziekte. Ondanks dat patiënten graatmager zijn, vinden ze zichzelf nog steeds te dik. In dit college vertelt kinderarts Annemarie van Bellegem (Amsterdam UMC) wat er precies omgaat in het hoofd van iemand met anorexia. Ben jij gevoelig voor of heb je een eetstoornis? Dan kan deze content triggerend werken. Meer info over eetstoornissen(zorg) vind je op https://www.firsteetkit.nl/

Kan je brein gehackt worden in de toekomst?

We gaan ervan uit dat alles dat in ons brein zit, privé is. Als je er zelf niet over praat, weet niemand wat je denkt. Maar wat als nieuwe technologie, neurotechnologie, het mogelijk maakt om jouw gedachten te ‘lezen’? Hoe privé zijn die gedachten dan nog? Commerciële bedrijven als Neuralink van Elon Musk, investeren flink in ‘neuro-tech’. Over een paar jaar kun je met gedachtes, misschien zelfs je favoriete Netflix serie aanzetten. Maar hoe zet deze nieuwe technologie de privacy van onze eigen gedachten onder druk? En hoe kunnen we die privacy gaan beschermen? Je hoort het in deze podcast, met prof. dr. Pim Haselager, Hoogleraar Artificiële intelligentie.

Hoe hebzuchtig ben jij eigenlijk?

Waarom willen we altijd meer? Prof. dr. Marcel Zeelenberg (Tilburg University) onderzocht het fenomeen waar we allemaal last van lijken te hebben: hebzucht.

Hoe herken je de volgende Messi (of Ronaldo)?

Iedere club wil het beste talent scouten. Want hoe beter je team, hoe groter de kans dat jouw club kampioen wordt. Kan de wetenschap een handje helpen in het selecteren van nieuwe voetbaltalenten? Dat hoor je van sportwetenschapper Tom Bergkamp (Rijksuniversiteit Groningen).

Chocolade: waarom jij er niet vanaf kunt blijven

Alle mensen zeggen JA tegen chocola. In dit smaakvolle college legt Remco Havermans (Maastricht University) uit waarom dit cacao goedje zo onweerstaanbaar is.

Hoe warmen jouw restjes de aarde op?

Minder vliegen, minder plastic, minder vlees eten - allemaal goede manieren om het klimaat een handje te helpen. Maar daarbij zien we één ding over het hoofd: voedselverspilling. Een vijfde van al het geproduceerde eten belandt in de prullenbak en dat zorgt voor zo’n 10% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Dr. Erica van Herpen (Wageningen University) vertelt hoe dat anders kan.

Verpest kapitalisme onze economie?

Onze economie is stuk: de ene crisis volgt de andere op. Econoom Irene van Staveren (Erasmus Universiteit Rotterdam) legt uit hoe we af kunnen komen van het kapitalisme, zonder dat we meteen overgaan op communisme.

Kun je angst uitschakelen?

Ruim 1 miljoen Nederlanders lijden aan angststoornissen variërend van injectiefobie, claustrofobie, hondenfobie tot paniekaanvallen in de auto. Ze weten dat hun angst niet reëel is. Toch lukt het zelden om zo’n angst weg te redeneren. Merel Kindt (Universiteit van Amsterdam) legt uit hoe je aan zo’n angst komt en nog belangrijker, hoe je er vanaf kan komen.

Hoe hebben 'Trekkies' de wereld veranderd?

Star Trek, een regelrechte cultklassieker op sciencefiction gebied. Tussen 1966 en 1969 worden drie seizoenen opgenomen van 79 afleveringen. Elk seizoen krijgt de serie echter een nominatie om geschrapt te worden, maar steeds weten fanatieke fans dit te voorkomen. Deze hardcore ‘Trekkies’ zorgden niet alleen voor het voortbestaan van Spock en de hele Starfleet, maar volgens filmwetenschapper dr. Hassler-Forest (UvA) ook voor een ingrijpende verandering in het moderne medialandschap.

Wat gebeurt er in de hersenen tijdens een coma?

Het is een situatie waarin je hoopt nooit te belanden: een geliefde of vriend raakt in coma en het is onzeker of diegene ooit nog wakker wordt. Wat gebeurt er op dat moment in de hersenen? Neuroloog en natuurkundig ingenieur Michel van Putten (Universiteit Twente) legt het uit.

Hoe maak je jezelf gelukkig?

Wil jij jezelf gelukkige maken? In dit college krijg je simpele maar succesvolle tips. Je hoort Prof. dr. Nele Jacobs van de Open Universiteit. Dit is een college in samenwerking met de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA is een verzameling van zo’n 12.000 prikkelende vragen die door het Nederlandse publiek gesteld zijn over zo'n beetje ALLES en waarmee wetenschappers aan de slag zijn gegaan. Vragen van "Hoe zwaar is licht?" tot "Hoeveel mensen kan de wereld aan?" Nieuwsgierig naar de andere vragen gesteld aan de Wetenschapsagenda? Check de digitale agenda om te grasduinen of gericht te zoeken tussen al deze vragen (https://vragen.wetenschapsagenda.nl/).

Wat is goede muziek voor goede seks?

Bestaat er een liedje dat succes gegarandeerd tussen de lakens? We vragen het aan cultuur socioloog Samira van Bohemen van de Erasmus Universiteit. Zij onderzocht hoe jongeren muziek gebruiken om hun seksleven te verbeteren.

Wie is er beter in beleggen: een geblinddoekte aap of een mens?

Wie is er beter in beleggen: een aap die pijltjes gooit naar een beurspagina, of een doorgewinterde expert? Econoom Mathijs van Dijk van de Erasmus Universiteit gaat in deze podcast na of beleggen echt totale willekeur is. En misschien geeft hij je ook nog wel wat bruikbare adviezen, zodat je weet hoe je het beste kan investeren...

Waarom voel jij je soms een bedrieger?

Heb jij wel eens het gevoel dat je een enorme bedrieger bent? En dat je collega's of klasgenoten er ieder moment achter kunnen komen dat je helemaal niks kan? Dan ben je lang niet de enige - heel veel mensen hebben last van het impostersyndroom. Psycholoog Aukje Nauta (Universiteit Leiden) legt je uit wat het is en hoe je van dat nare gevoel af komt dat je ieder moment door de mand kan vallen.

Waarom is het Wilhelmus ons volkslied?

"Wil-hèèèl-mus- va-han Na-ha-ssouuu- we...."", hoe vaak zou je ons volkslied al gezongen hebben in je leven? Maar heb je ook een idee wat je zingt en waarom nou dat ene lied ons volkslied geworden is? Sterker nog, wist je dat we zelfs een tijdlang een ander volkslied gehad hebben? Waarom dit volkslied helemaal niet populair werd en zelfs tot op de dag van vandaag omstreden is, weet historisch letterkundige dr. Lotte Jensen (Radboud Universiteit). Als klap op de vuurpijl bespreekt ze ook een recenter, niet erg succesvol, ""volkslied"": het Koningslied. Kijken en meezingen dus!

Waarom leven niet alle moeders op een roze wolk?

Niet iedereen is helemaal in de zevende hemel na het krijgen van een kind. Hoe komt dat? Onderzoeker en vroedvrouw Roxanne Bleijenbergh (Universiteit Antwerpen) legt het uit in deze aflevering. De site waar Roxanne naar verwijst is deze: https://www.mentaalvitaal.nl/oefenen/whats-up-mama (Deze zomer delen we de beste podcasts van de Universiteit van Vlaanderen met je. Want onze zuiderburen maken prachtige afleveringen. Geniet ervan!)

Waarom gaan vogels in de stad vaker vreemd?

Als je 's nachts door de stad loopt valt het je vast op dat het nooit echt donker of stil is. Vogels gaan zich daardoor anders gedragen. Maar wat heeft dat met vreemdgaan te maken? Ecoloog Wouter Halfwerk (Vrije Universiteit Amsterdam) legt het uit in dit college.

Wat maakt het seksleven van paddestoelen zo spectaculair?

Je hebt ongetwijfeld nog nooit gefantaseerd over het seksleven van paddenstoelen. Daar komt misschien verandering in nadat mycoloog Prof. dr. Mieke Verbeken (Universiteit Gent) heeft verteld wat er onder de grond allemaal gebeurt. (Deze zomer delen we de beste podcasts van de Universiteit van Vlaanderen met je. Want onze zuiderburen maken prachtige afleveringen. Geniet ervan!)

Hoe hebben sociale media protesten veranderd?

Ben jij lid van een vakbond of politieke actiegroep? Als je het vroeger ergens niet mee eens was, kon je je daar mooi bij aansluiten. Lekker handig, want die verzonnen ook meteen een mooie actieslogan voor je! Maar de huidige generatie doet dat toch net even wat anders. Hoe protesteren 2.0 werkt en welke rol je daar zelf bij kunt spelen, hoor je in dit college van mediawetenschapper Thomas Poell (UvA).

Hebben samoerai echt bestaan?

Je hebt vast een prachtig beeld van Samoerai: heldhaftige Japanse krijgers, gedreven door een code van moed en eer, die zeer vaardig zijn met grote zwaarden. Maar hoeveel is daar echt van waar? Onze collega’s van de Universiteit van Vlaanderen doken samen met Japanoloog Andreas Niehaus (Universiteit Gent) in de geschiedenis.

Ligt het geheim tot eeuwige jeugd in je darmen?

De schappen van de supermarkt liggen er vol mee en elke healthinfluencer praat er wel een keer over; middeltjes met probiotica om je darmflora te verbeteren. Wat we hierover weten en hoe je nu écht je darmen gezond houdt, vertelt microbioloog Remco Kort (Vrije Universiteit) je in dit college.

Pourquoi spreken wij geen Duits?

Een overheid heeft de macht om alle inwoners een taal op te leggen. Vroeger kreeg je stokslagen als je op het schoolplein met je vriendjes in een andere taal sprak. Er zijn ook minder agressieve manieren om een taal succesvol te maken. Socioloog Abram de Swaan (Universiteit van Amsterdam) legt in dit college uit hoe taal groeit of juist uit de gratie raakt.

Kun jij een sporter naar de winst juichen?

Tijdens de coronapandemie zijn veel sportwedstrijden zonder publiek gespeeld. Wat was de invloed daarvan op de sporters en op de uitslag van de wedstrijd? Filip Boen, professor aan de KU Leuven, neemt ons mee naar de wereld van de sportpsychologie en publiek. (Dit college is gemaakt door onze collega's van de Universiteit van Vlaanderen)

Hoe kun je omgaan met ADHD?

Alle Dagen Heel Druk: mensen met ADHD stuiteren door het leven. Soms kunnen medicijnen helpen, Ritalin bijvoorbeeld. Maar dat kan ook bijwerkingen hebben. Daarom gaat Annelies Verlaet (Universiteit Antwerpen) op zoek naar alternatieve oplossingen. (Deze aflevering is gemaakt door onze collega's van de Universiteit van Vlaanderen.)

Hebben vrouwen en mannen een ander brein?

Er wordt weleens gezegd dat mannen en vrouwen eigenlijk hetzelfde zijn. Dat meisjes met poppen spelen en jongens met auto's zou veroorzaakt worden door onze maatschappij. Maar is dat wel zo? In dit college bestudeert neurowetenschapper Iris Sommer (Rijksuniversiteit Groningen, UMCG) het mannen- en vrouwenbrein. Kunnen we aan de hand daarvan de verschillen verklaren?

Kan iedereen zingen?

Onderzoek toont aan dat zingen gelukkig maakt. Dan kun je het maar beter veel en vaak doen, nietwaar? Maar wat als jouw stemgeluid eerder kattengejank voortbrengt in plaats van harmonieuze melodieën? Ook dan heeft Professor Gwen Van Nuffelen (Universiteit Antwerpen) goed nieuws voor jou! (Deze aflevering is gemaakt door onze vrienden van de Universiteit van Vlaanderen)

Hoe werd er recht gesproken voordat er rechters waren?

Wie was de Mr. Frank Visser (alias de rijdende rechter) ten tijde van de Germanen? Nou, de oudste vrouw van het dorp, onder een dikke boom. Zij had alle wijsheid in pacht en mocht beslissen over ieders lot. Professor Roel Schutgens van de Radboud Universiteit laat zien hoe de rechtspraak zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld.

Bestaat de perfecte mop?

Ben jij een moppentapper? Zo ja, let dan goed op. In dit college vertelt taalkundige Bert Oben (KU Leuven) of er zoiets bestaat als een perfecte grap. (De komende tijd delen we de beste podcasts van de Universiteit van Vlaanderen met je. Want onze zuiderburen maken prachtige afleveringen. Geniet ervan!)

Waarom zorgt seksuele selectie voor mooie mannen met zinloze blinde darmen?

Niet alles in ons lichaam evolueert omdat het simpelweg nuttig is. Sommige kenmerken evolueren door de seksuele voorkeur van vrouwen. In dit college vertelt Roy Erkens (Maastricht University) waarom de grotere hersenen van mannen niet met intelligentie te maken hebben, maar met de smaak van vrouwen.

Hoe zag de oerknal eruit?

Miljarden jaren geleden ontstond het universum na de oerknal. Dan denk je misschien aan een explosie met veel licht en geluid, maar in werkelijkheid was alles pikkedonker. En dat maakt het knap lastig om te ontdekken wat er precies gebeurd is. Natuurkundige Gideon Koekoek (Maastricht University) vertelt hoe we met zwaartekrachtgolven in de toekomst misschien toch het allereerste begin kunnen vastleggen.

Wat zijn de religieuze argumenten tegen evolutie?

Een banaan is het ingenieuze ontwerp van God. Hij past precies in je hand, komt in een handige verpakking en hapt lekker weg.' Dit is één van de vele argumenten die mensen gebruiken om de evolutietheorie onderuit te halen. In dit college legt bioloog Roy Erkens uit waarom evolutie voor sommige mensen moeilijk te behappen is en laat hij zien dat deze groep het toch echt bij het verkeerde eind heeft. (Dit college is opgenomen in 2014)

Worden vrouwen bij de dokter net zo goed geholpen als mannen?

Het mannelijk lichaam was lange tijd hét referentiekader voor de gezondheidszorg. Hoeveel last hebben vrouwen hier vandaag de dag nog van? Dat legt biomedisch wetenschapper / onderzoeker Aranka Ballering (UMC Groningen) uit in deze podcast.

Wat als robots slimmer worden dan wij?

I Robot, The Matrix en The Terminator: het zijn stuk voor stuk films waarin robots en technologie de wereld overnemen. Hoe realistisch is dat beeld? AI-expert Carlo van de Weijer (TU Eindhoven) legt het uit in dit college.

Hoe saboteert Tinder de liefde?

Ben jij op zoek naar ware liefde? Open Tinder en swipe erop los zou je zeggen! Hoewel het aanbod op de datingapps reuze is, lijkt dat helaas geen garantie voor succes. Liefdesexpert Tila Pronk (Tilburg University) legt uit hoe dit komt en hoe het beter kan.

Waarom hebben mannen steeds slechter zaad?

De vruchtbaarheid van mannen neemt af. Hoe kan dat? In dit college legt uroloog Marij Dinkelman-Smit (Erasmus MC) uit wat er allemaal mis kan zijn met je zaad en hoe jouw gedrag van afgelopen weekend je sperma over drie maanden beïnvloedt.

Waarom krijgen sommige mensen moordneigingen van smakgeluiden?

De smakgeluiden van je partner tijdens het ontbijt of de intens harde typegeluiden van je ijverige collega: voor mensen met misofonie kunnen deze dingen hun leven ontregelen. In deze aflevering legt psychiater Damiaan Denys (Amsterdam UMC) uit wat misofonie is en gelukkig ook wat je eraan kan doen.

Hoe weet je of je buren geen drugsdealers zijn?

De onder- en bovenwereld komen steeds dichter bij elkaar. Zo gebruiken criminelen steeds vaker “gewone burgers” voor het bereiken van hun doelen. Hoe dit precies zit, vertelt criminoloog Emile Kolthoff (Open Universiteit) in deze aflevering.

Waarom zou je geen onderzoek mogen doen met embryo’s die toch niet meer gebruikt worden?

Een klompje cellen, meer is een embryo niet. Maar toch zorgt dit klompje cellen al decennialang voor flinke discussies over wat je er wel en niet mee mag doen. Leer in dit college van dr. Annelien Bredenoord (UMC Utrecht) hoe je vanuit de ethiek kunt kijken naar de vraag of een embryo al telt als een mens of niet. (Dit college is opgenomen in 2016)

Wat is autisme?

Als jij aan iemand met autisme denkt, denk je misschien aan Rain Man of aan Sheldon Cooper. Maar klopt dat beeld van autisme eigenlijk wel? In deze aflevering legt universitair docent Neuropedagogiek en Ontwikkelingsstoornissen Rachel Plak (Universiteit Leiden) het uit samen met ervaringsdeskundige Jasper Wagteveld.

Kun je in je eentje de wereld redden?

We weten het allemaal: we zouden ons wat groener moeten gedragen. Maar heeft het wel zin als jij in je eentje die biefstuk laat staan en stopt met vliegen? Jan Willem Bolderdijk (Rijksuniversiteit Groningen) vertelt dat je jouw invloed absoluut niet moet onderschatten.

Bladluizen planten zich in hun eentje voort, waarom doen wij dat eigenlijk niet?

Sommige organismen hebben helemaal geen partner nodig om zich voort te planten. Waarom hebben wij als mens dan wel een ander nodig? Primatoloog Jan van Hooff (Universiteit Utrecht) legt je uit waarom het meer nut heeft dan dat het alleen maar gezelliger is.

Is jouw obsessie met Britney Spears ongezond?

Of het nou gaat om Kim Kardashian, Max Verstappen of Ross en Rachel van Friends: door iemand een lange tijd te volgen, bouw je een relatie op met iemand die jij persoonlijk niet kent. Mediapsycholoog Monique Timmers (UvA) noemt dit fenomeen een parasociale relatie. In deze aflevering legt ze uit hoe deze relaties werken, hoe sociale media dit fenomeen een nieuwe dimensie hebben gegeven en wanneer jouw obsessie met een beroemdheid echt ongezond wordt.

Hoe weet een medicijn waar het heen moet?

Voor de meeste medicijnen geldt: zodra je het pilletje slikt, verspreidt de werkzame stof zich kriskras door je hele lichaam. Meestal is dat geen probleem. Maar als het op sommige plekken voor bijwerkingen zorgt, is het minder prettig. RNA-medicijnen zijn de oplossing. Roy van der Meel (TU Eindhoven) legt in dit college uit hoe dat in zijn werk gaat.

Waarom zouden alle veertigers dood moeten zijn?

Dat we nog lang na het volwassen worden van onze kinderen blijven leven, is eigenlijk een klein biologisch wonder. Fysioloog Jan Hindrik Ravesloot vertelt je in dit college waarom alle vijftigers eigenlijk allang het loodje hadden moeten leggen

Waarom moeten we af van diagnoses als depressie?

In de geestelijke gezondheidszorg wordt veel met hokjes gewerkt. Zo kun je 'depressief' zijn, 'borderline' hebben of een 'angststoornis'. Volgens psychiater Jim van Os (UMC Utrecht) moeten we daar vanaf. Het is tijd dat we stoppen met die labeltjes. Gelukkig heeft hij een alternatief.

Mogelijk dankzij

Met de steun van