Waarom is hokjesdenken juist goed?

Denk jij in hokjes? Ieder weldenkend en intelligent mens probeert er zo ver mogelijk van vandaan te blijven. Toch zit er volgens professor Daniël Wigboldus van de Radboud Universiteit in ieder van ons een hokjesdenker. Hij laat zien dat ondanks de slechte reputatie van een hokjesgeest, categoriseren juist functioneel is. Je dag doorkomen zonder de wereld om je heen in hokjes te stoppen, is zelfs bijna onmogelijk!

key notes

prof. dr. Daniël Wigboldus

Professor Daniël Wigboldus is sociaal psycholoog. Zijn interessegebied? Het vooroordeel. Zijn enthousiast gegeven colleges staan er om bekend dat je na afloop de zaal uitloopt met nieuwe, confronterende kennis over jezelf: namelijk dat je hartstikke bevooroordeeld bent, hoe hard je ook probeert van niet. Hij is nu decaan, maar als je nog de kans wilt hebben een college van hem te volgen, zit je bij de Universiteit van Nederland goed.

Volgende podcast:

Ben jij verantwoordelijk voor je daden als je dronken bent?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

Beluister deze podcast
arrow_forward
SPECIAL: Protest

Het boerenprotest, de klimaatdemonstratie en acties voor en tegen Zwarte Piet: er wordt hartstikke veel geprotesteerd. Wat zegt de wetenschap over demonstreren en protest? Omdat daar nogal wat over te zeggen is, hebben we een lekker lange podcast voor je gemaakt. In veertig minuten vertellen vier experts je er alles over. Met Jacquelien van Stekelenburg (VU), Thomas Poell (UvA), Gemma Blok (OU) en Noelle Aarts (Radboud Universiteit / WUR).

Waarom helpt een potje bingo niet tegen eenzaamheid?

Eenzaamheid kan op mentaal gebied veel pijn veroorzaken. Maar het kan ook voor fysieke problemen zorgen. Om eenzaamheid te voorkomen is een sterk sociaal vangnet nodig en daar moet je nú al mee aan de slag, vertelt Theo van Tilburg (Vrije Universiteit Amsterdam). Want een potje bingo op je tachtigste gaat tegen die tijd al niets meer uithalen.

Waarom zijn broodje-aap verhalen zo hardnekkig?

‘Inbrekers gebruiken krijtjes om elkaar te informeren over wat er te halen valt in een huis'. 'Inktvisringen zijn gemaakt van varkensanussen'. Het zijn allebei broodjeaapverhalen. Er is niks van waar, maar toch zijn ze populair. Hoe komt dit? Peter Burger (Universiteit Leiden) legt het uit.

Hoe groot is de kans dat jij slachtoffer wordt van criminelen?

Drink jij veel bier en ben je single? Let dan even op, want dit zijn misschien wel factoren die de kans vergroten dat jij slachtoffer wordt van criminaliteit. Gelukkig vertelt Jan van Dijk van Tilburg University ook hoe je dit risico kunt verkleinen.

Wat moeten we doen als kranten oproepen tot een genocide?

Zou jij iemand kunnen vermoorden? Iemand anders doodmaken gaat diep tegen onze aard in, en er moet dus veel gebeuren voordat we daartoe in staat zijn. Hoogleraar internationale communicatie Cees Hamelink (Universiteit van Amsterdam) vertelt in deze podcast welke rol de media spelen bij het opzetten van mensen tegen elkaar en hoe we dat kunnen voorkomen.

Hoe voorkom je een ramp na een ramp?

De aardbeving op Haiti en de Tsunami in 2004 waren grote natuurrampen. Na een ramp is het westen vaak in staat om snel noodhulp te bieden. Maar volgens Thea Hilhorst van de Erasmus universiteit vindt er soms nóg een ramp plaats als de eerste hulpdiensten weer zijn verdwenen. Gelukkig kan dit voorkomen worden. In deze podcast vertelt zij hoe.

Waarom werden er zoveel Joden uit Nederland gedeporteerd?

We schamen ons als Nederlanders voor hoeveel Joden er tijdens de Tweede Wereldoorlog uit ons land zijn gedeporteerd. Stonden we dan maar gewoon onverschillig toe te kijken? Volgens historicus Bart van der Boom (Universiteit Leiden) is het wat ingewikkelder dan dat. Hij legt in deze podcast uit hoe het kan dat het lijkt alsof wij zo weinig weerstand hebben geboden aan de Duitsers bij het deporteren van joden.

Waarom wint een sprookje altijd van de argumenten?

Soms zijn de overtuigendste argumenten niet genoeg om iemand van gedachten te doen veranderen. Die persoon heeft een verhaal in zijn of haar hoofd, en dat verhaal is sterker dan alle logische argumenten bij elkaar. Waarom zijn verhalen zo overtuigend? En hoe kun je dit gebruiken om mensen te overtuigen? Hoogleraar strafrecht Eugene Sutorius (Universiteit van Amsterdam) legt het je in deze podcast uit.

Waarom geniet jij soms zo van het leed van een ander?

Moet je keihard lachen als iemand uitglijdt? Dat noemen we leedvermaak. Je geniet ervan als het niet goed gaat met iemand anders. Dat betekent heus niet dat jij een slecht mens bent. Wilco van Dijk (Universiteit Leiden) is expert in leedvermaak en vertelt waarom lachen om een ander ook heel erg nuttig kan zijn.

Hoe kom je van je nachtmerries af?

Je kent het vast: in een droom wordt je achtervolgd door zombies of er is opeens een enge tijger. Je hebt een nachtmerrie. Bij sommige mensen komen deze elke avond terug en dat is natuurlijk erg vervelend. Gelukkig is er ook een manier om van ze af te komen, slaaponderzoeker Jaap Lancee (Universiteit van Amsterdam) vertelt je hoe.

Waar komt onze obsessie met Hobbits vandaan?

The Lord of the Rings is een van de populairste verhalen ooit. Al heb je de boeken niet gelezen, de kans is groot dat je wel eens een van de films hebt gezien. Maar is het gewoon een goed verhaal, of zit er meer achter onze obsessie met de wereld van schrijver J.R.R. Tolkien? Filmwetenschapper Dan Hassler-Forrest (Universiteit van Amsterdam) vertelt dat als je er vanuit een Freudiaans perspectief naar gaat kijken je de films nooit meer hetzelfde ziet...

Hoe versla je stress?

Stress hebben we allemaal weleens. Het is druk op je werk, er komt een tentamen aan of je hebt ruzie met één van je beste vrienden. Dan denk je misschien dat een avond ontspannen je stress wel op kan lossen. Helaas: volgens Ad Vingerhoets van Tilburg University is dit niet genoeg. Hij vertelt wat je echt kunt doen om je stress te beperken.

Waarom is een industrieterrein ook een natuurgebied?

Waar ga jij heen als je zin hebt om even in de natuur te zijn? Vast niet naar het stadscentrum. Toch is er ook genoeg flora en fauna in de stad te vinden. Bioloog Jelle Reumer van de Universiteit Utrecht vraagt zich af wat we nou onder "natuur" verstaan en in legt in deze podcast uit dat steden daar ook gewoon onder kunnen vallen.

Is EPO een medicijn tegen langzaam fietsen?

Stel: je traint zes keer per week, hebt de meest aerodynamische fiets en volgt het allerbeste dieet. Toch ben je niet de beste wielrenner... Misschien is doping dan de oplossing. Maar werkt dit goedje eigenlijk wel? Hoogleraar farmacologie Adam Cohen (Universiteit Leiden) legt uit waarom hij daaraan twijfelt.

Kan een computer een rechter vervangen?

Stel: je hebt een misdaad begaan en je moet voor de rechter komen. Word je dan liever berecht door een mens, of door een computer? Hoogleraar Jaap van den Herik (Universiteit Leiden) onderzoekt of computers recht kunnen spreken en zo ja, of ze ook een eerlijkere straf geven dan een mens.

Hoe kun je voorkomen dat je zelf discrimineert?

Vooroordelen hebben we allemaal. Maar soms kan dit leiden tot discriminatie en dat is natuurlijk een ernstig probleem. In dit college vertelt Daniël Wigboldus van de Radboud Universiteit hoe jij ervoor kan zorgen dat jouw vooroordelen niet tot discriminatie leiden. En luister goed, want dat is nog niet zo makkelijk.

Is een ijskoude douche in de ochtend nou echt zo gezond?

Het wordt tegenwoordig steeds populairder om de kou te trotseren, sporters doen dit door in een ijs bad te gaan zitten na een training en sommige mensen zwemmen ‘s winter in de zee omdat ze denken dat het goed voor ze is. Hein Daanen van de Vrije Universiteit vertelt in dit college of kou voordelige effecten heeft op jouw gezondheid of dat jij jezelf onnodig leed aandoet door iedere ochtend rillend onder je ijskoude douche te staan.

Hoe kun jij je ritmegevoel trainen en dus beter dansen?

Worden Zuid-Amerikanen echt als soepele dansers geboren en Nederlanders als stijve harken? In dit college doet Henkjan Honing van de Universiteit van Amsterdam geluidstestjes met je en leer je hoe jouw ritme- en maatgevoel werken. En misschien kom jij er dan ook achter hoe je beter kunt gaan dansen.

Waarom schatten bankiers risico's zo slecht in?

Hoeveel loten zou je kopen als je mocht meedoen aan de loterij op kosten van iemand anders? En hoeveel zou je kopen als je zelf moest betalen? Organisatiepsycholoog Kilian Wawoe van de Vrije Universiteit legt in deze podcast het verschil uit tussen risico nemen en risico dragen, en waarom dit relevant is in onze economie.

Waarom zeggen alle psychiaters ja tegen MDMA?

Heb jij weleens MDMA gebruikt, dan ken je waarschijnlijk de effecten wel. Je voelt je euforisch en wordt socialer. Toch heeft MDMA nog altijd een slechte reputatie en is het gebruik ervan verboden. In dit college vertelt psychofarmacoloog Kim Kuypers van University Maastricht waarom we dit middel misschien toch een kans moeten geven.

Hoe kun je zo fijn mogelijk doodgaan?

Praten over de dood is niet makkelijk. Er is angst en verdriet en niemand die vertelt hoe dat moet. Daardoor blijft de dood vaak onbesproken. Zonde, vind Judith Rietjens van het Erasmus medisch centrum, want een goed gesprek over de dood kan het zoveel makkelijker maken voor patiënt en nabestaande.

Hoe ziet de stad van de toekomst eruit?

Stel je een dag voor in 2045. Je koelkast bestelt meteen nieuwe melk als de oude op is, je koffiezetapparaat gaat automatisch aan als je wakker wordt, en een zelfrijdende auto komt je op precies het goede moment ophalen om naar je werk te gaan. Onze zoektocht naar efficiëntie beïnvloedt ons dagelijkse leven nu al vrijwel op elk vlak. Hoe gaan we dit terugzien in onze steden en hoe voorkomen we dat dit ten koste van onze privacy gaat? Hoogleraar Elphie Nelissen van de TU Eindhoven vertelt hoe zij de stad van de toekomst voor zich ziet.

Waarom word jij helemaal lek geprikt door muggen en je partner niet?

Je hebt twee soorten mensen in de wereld: mensen die elke zomer onder de muggenbulten zitten en mensen bij wie de partner het zwaarst getroffen wordt. Waarom zijn sommige mensen zo aantrekkelijk voor muggen en anderen helemaal niet? In deze podcast legt entomoloog Bart Knols van de Radboud Universiteit hoe dit werkt en ontkracht hij ook een aantal fabeltjes over muggen.

Ben jij verantwoordelijk voor je daden als je dronken bent?

Ben je wel eens zo dronken geweest dat je “jezelf niet meer was”? En heb je wel eens nagedacht over wat dat dan betekent; jezelf zijn? De zeventiende eeuwse filosoof John Locke kwam tot de conclusie dat wie je bent samenhangt met wat je je kan herinneren. Han Thomas Adriaenssen van de Rijksuniversiteit Groningen vraagt zich af wat dit betekent voor iemand die met een flinke kater wakker wordt.

Waarom kun je beter een robot dan een mens naar de maan sturen?

One small step for man, one giant leap for… robots? Veel mensen zouden graag een keer een maanwandeling maken, maar volgens Chris Verhoeven van de TU Delft zal de verkenning van de ruimte niet door mensen zelf gedaan worden. In deze podcast legt hij uit hoe robot-intelligentie werkt en waarom robots juist zo geschikt zijn voor deze taak.

Heb je uitzonderlijk muzikaal gehoor? Doe de test!

Hoor jij het meteen als iemand vals zingt? Of wanneer een gitaar nét niet lekker is gestemd? Henkjan Honing is hoogleraar muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam en beantwoordt de vraag of jij een uitzonderlijk muzikaal gehoor hebt.

Hoe bioprint je een oogbal?

Ff snel een onderbeen of wijsvinger uitprinten? Met de 3D-printer is dit dichterbij dan je denkt. Er wordt dan niet met inktpatronen, maar met menselijke cellen gewerkt. Hoe? Dát hoor je in deze podcast als Ouafa Dahri van de Universiteit Utrecht de vraag beantwoordt: hoe bioprint je een oogbal?

Wat moet je de dag voor je tentamen doen behalve leren?

Dat je moet leren om een tentamen goed te maken, weten we allemaal. Maar wat kun je nog méér doen om op die dag een topprestatie te leveren? Ga er maar ‘s goed voor zitten want Jerome Gijsselears van de Open Universiteit beantwoordt deze week de vraag: Wat moet je de dag voor je tentamen doen, behalve leren?

Waarom vind jij een vegetarier soms zo irritant?

Stel je voor: je neemt nét een hap van je bitterbal en naast je begint iemand een pleidooi over het leed in de vleesindustrie. Da’s best irritant natuurlijk. Florien Cramwinckel van de Universiteit Leiden geeft in dit college antwoord op de vraag waarom jij vegetariërs soms zo irritant vindt. Deze podcast is trouwens ook geschikt voor vegetariërs.

Hoe hebben muggen het verloop van de wereldgeschiedenis bepaald?

Het is tijd voor een college over muggen. Een positief college om precies te zijn. Want volgens entomoloog Bart Knols van Radboud Universiteit worden deze beestjes zéér ondergewaardeerd. Sterker nog, in deze podcast hoor je hoe muggen het verloop van de wereldgeschiedenis hebben bepaald.

Waarom roken we ongemerkt twee pakjes sigaretten per week?

Luister je deze podcast hardlopend langs de snelweg? Of woon je in een grote stad? Dan hebben we slecht nieuws voor je: door fijnstof is het namelijk be-hoor-lijk slecht gesteld met de luchtkwaliteit. Hoe dat zit hoor je van hoogleraar preventieve geneeskunde Onno van Schayck van Universiteit Maastricht. Hij beantwoordt de vraag: waarom roken we allemaal ongemerkt twee pakjes sigaretten per week?

Gaat je speeksel lijken op dat van je partner als jullie vaak tongzoenen?

Welke wetenschap zit er achter een goede tongzoen? Behoorlijk wat, zo horen we van microbioloog Remco Kort van de Vrije Universiteit. Ga er maar even goed voor zitten als hij in dit college de vraag beantwoordt: Gaat je speeksel eigenlijk lijken op dat van je partner als jullie vaak tongzoenen?

Hoeveel stappen ben jij verwijderd van elke wereldburger dankzij Facebook?

In 1929 werd de theorie geschreven dat je met zes keer handje schudden, in contact zou staan met elke wereldburger. Het kon nooit bewezen worden, tot de komst van Facebook. Met ruim anderhalf miljard gebruikers maakt wiskundige Johan van Leeuwarden van de TU Eindhoven de som: hoeveel stappen ben jij verwijderd van elke wereldburger?

Hoe bepaal jij met wie jij wel of niet gaat daten?

Komt liefde uit de koker van Cupido en gaat ze gepaard met een hoop vuurwerk? Econometrist Casper Chorus van de TU Delft helpt je uit de romantische droom als hij uitlegt hoe de keuze voor een partner op keiharde economie is gebaseerd. Hij beantwoordt deze week namelijk de vraag: Hoe bepaal je met wie je wel en niet gaat daten?

Hoe vernietig je met je spaargeld je eigen toekomst?

Bij welke bank heb jij je spaargeld eigenlijk staan? En weet je ook wat daarnee gebeurt? Belegt je bank in duurzame initiatieven of stopt ze het als aandelen in fastfoodketens? Econoom Kellie Liket (klemtoon op laatste lettergreep) van Erasmus Universiteit windt er in dit college geen doekjes omheen als ze de vraag beantwoordt: hoe vernietig je met je spaargeld je eigen toekomst?

Waarom voel je je soms slecht als je eigenlijk trots bent?

Je hebt net gehoord dat je een 10 voor een supermoeilijk tentamen hebt gehaald maar tegen je studiegenoten mompel je iets over een ruim voldoende. Waarom is dat?! Psycholoog Yvette van Osch van Tilburg University geeft in deze podcast antwoord op de vraag: Waarom voelen we ons soms slecht terwijl we eigenlijk trots zijn?

Waarom hebben zoveel millennials last van een burn-out?

Bén of kén jij iemand tussen de 20 en 30 jaar die met een burn-out thuis zit? Dan ben je niet de enige. Psycholoog Thijs Launspach van de Universiteit van Amsterdam beantwoordt deze week de vraag: Waarom zijn er zoveel millennials met een burn-out?

Hoe vind je in no-time de beste spermacel?

Een kwakje sperma bevat al snel 150 miljoen zaadcellen. Hoe pik je daar dan de beste zwemmer uit als je via de kunstmatige route een bevruchting wilt doen? Biomedicus Loes Segerink van de Universiteit Twente vertelt je over geavanceerde technieken en beantwoordt in dit college de vraag: hoe vind je binnen no-time de beste spermacel?

Waarom is het zo moeilijk om beslissingen over je toekomst te nemen?

Weet jij nog wat je vroeger wilde worden? Vrij grote kans dat daar weinig van terecht is gekomen. Marinka Kuijpers is loopbaandeskundige aan de Open Universiteit en vertelt je in dit college waarom dat eigenlijk heel logisch is. In deze podcast beantwoordt ze dan ook de vraag: Waarom is het zo moeilijk om beslissingen over je toekomst te nemen?

Welk vergeten zesde zintuig hebben we allemaal?

Heb je je ooit afgevraagd waarom de dokter met een hamertje tegen je knie tikt? Volgens biomechanicus Dave Abbink van de TU Delft heeft dat alles te maken met je zesde zintuig. En nee, dat is niets paranormaals, maar juist essentieel voor het functioneren van je lichaam. In deze podcast hoor dan ook het antwoord op de vraag: Welk vergeten zesde zintuig hebben we allemaal?

Hoe verwerk je seksueel misbruik?

Sinds de MeToo-discussie weten we dat seksuele intimidatie of seksueel misbruik veel vaker voorkomt dan cijfers uitwijzen. Maar als zoiets je overkomt, hoe ga je daarmee om? Klinisch psycholoog Iva Bicanic van Universiteit Utrecht gaat in deze podcast in op de vraag: hoe verwerk je seksueel misbruik?

Waarom kun je de bitcoin geen geld noemen?

Een pizza Margerita, een nieuw paar sneakers of een laptop: met genoeg bitcoins op zak kun je het allemaal kopen. Maar gaan we binnenkort ook belasting betalen met de crypto-munt? Je hoort het van jurist Anna Berlee van Maastricht University als zij de vraag beantwoordt: Waarom mogen we de bitcoin geen geld noemen?

Hoe bepaalt de rechter wat de waarheid is?

Als rechter heb je de zware taak om te oordelen over situaties waar je zelf niet bij bent geweest. Hoe kom je dan tot je oordeel? Lonneke Stevens is hoogleraar Strafrecht aan de Vrije Universiteit en zet je in deze podcast op de stoel van de rechter als ze antwoord geeft op de vraag: Hoe bepaalt de rechter wat de waarheid is?

Waarom heb jij minder medelijden met een vis dan met een varken?

Eerlijk zeggen: zie je liever een afgehakte kop van een vis of van een varken in de supermarkt liggen? Grote kans dat je voor de vis gaat. Dier-ethicus Bernice Bovenkerk van Wageningen Univeristy weet hoe dat komt en geeft in deze podcast antwoord op de vraag: waarom heb jij minder medelijden met een vis dan met een varken?

Waarom gaat de een sneller vreemd dan de ander?

Er schuilt meer wetenschap achter vreemdgaan dan je denkt! Tila Pronk van Tilburg University doet er onderzoek naar en trekt boeiende conclusies. Want we kunnen nog zo heilig zijn, maar de neiging om vreemd te gaan zit in ons allemaal. Hoe dit precies zit, hoor je in deze podcast als ze antwoord geeft op de vraag: Waarom gaat de een sneller vreemd dan de ander?

Waarom is een jongen een player en een meisje een slet?

Een jongen die opschept over het aantal meiden dat hij heeft gescoord kan op meer respect rekenen dan een meisje die hetzelfde doet. Waarom is dat verschil anno nu nog altijd merkbaar? Dát vraagt Marijke Naezer van Radboud Universiteit zich in deze nieuwste podcast ook af wanneer zij de vraag beantwoordt: waarom is een jongen een player en een meisje een slet?

Is het terecht als de politie etnisch profileert?

Mag de politie iemand aanhouden op basis van zijn of haar uiterlijk? Etnisch profileren is officieel verboden maar in zijn onderzoek zag Sinan Cankaya van de Vrije Universiteit dat dit in de praktijk toch gebeurt. In deze podcast gaat hij dan ook in op de vraag: Is het terecht als de politie etnisch profileert?

Waarom is het zo goedkoop om iemand dood te maken?

Laten we even een doemscenerio schetsen: jij wordt morgen aangereden en overleeft dat niet. Hoeveel geld krijgt jouw familie dan? Het verlies van inkomen is een begin, maar hoe druk je andermans leed om jouw dood, uit in geld? Je hoort het van Edgar du Perron van de Universiteit van Amsterdam. Hij beantwoordt in deze podcast de vraag: Waarom is het zo goedkoop om iemand dood te maken?

Waarom hebben optimisten minder pijn?

Noem jij jezelf een optimist? Dan is de kans groot dat je minder pijn ervaart dan iemand die niet zo zonnig in het leven staat! Jantine Boselie van Maastricht University onderzoekt mensen met chronische pijn in combinatie met optimisme. Haar bevindingen deelt ze met je in onze nieuwste podcast als zij antwoord geeft op de vraag: Waarom hebben optimisten minder pijn?

Worden we lui van een basisinkomen?

Stel je voor: iedere maand duizend euro op je bankrekening, ongeacht wat je ervoor doet. Klinkt misschien te goed om waar te zijn maar vanuit de wetenschap is er allerlei onderzoek dat de voordelen van zo'n basisinkomen laat zien. Wat die precies zijn, vertelt Gijs Custers van Erasmus Universiteit als hij de vraag beantwoordt: Worden we lui van een basisinkomen?

Waarom is je pizza duurder als het bewolkt is?

Stel je voor: in je achtertuin staat een windmolen en je dak ligt vol met zonnenpanelen. Da's goed voor het milieu, maar hoe kun je dan warm douchen, eten koken en tv kijken op een windstille en bewolkte dag? Het verlossende antwoord krijg je van Han Slootweg van de TU Eindhoven als hij ingaat op de vraag: Waarom is je pizza duurder als het bewolkt is?

Waarom is seks minder lekker voor vrouwen dan voor mannen?

Wat kan de wetenschap ons leren over seks? Volgens Ellen Laan van de Universiteit van Amsterdam is dat behoorlijk wat. Bijvoorbeeld dat 95 procent van de mannen altijd klaarkomt, tegenover een gemiddelde 40 procent van de vrouwen! Hoe dat komt hoor je deze nieuwste podcast als zij de vraag beantwoordt: Waarom is seks minder lekker voor vrouwen dan voor mannen?

Hoe kunnen we ruiken dat je ziek bent?

Wist je dat ratten kunnen ruiken of iemand tuberculose heeft? Hoe tof zou het dan zijn als wij materialen kunnen ontwikkelen die kunnen ruiken of jij een bepaalde ziekte hebt?! Volgens natuurkundige Dave Blank van Twente University zouden nanodeeltjes ons daarbij kunnen helpen. In deze nieuwste podcast beantwoordt hij dan ook de vraag: Hoe kunnen we ruiken dat je ziek bent?

Waarom zijn populistische politici nu succesvoller dan ooit?

Hoewel geen enkele politicus zich snel 'populistisch' zal noemen, blijkt deze categorie het toch goed te doen in de politiek van de laatste jaren. Hoe komt dat? Koen Vossen van Radboud Universiteit geeft je een crashcourse populisme en geeft antwoord op de vraag: Waarom zijn populistische partijen zo populair?

Waarom is het voor een arts zo moeilijk om te ontdekken waar je last van hebt?

Als je een klacht hebt, ga je naar de dokter. Die stelt vast wat er aan de hand is, schrijft een medicijn voor en klaar is kees. Helaas gaat dit niet altijd even smooth en ziet ook een arts soms dingen over het hoofd. Hoe dit kan weet Marcel Levi van de Universiteit van Amsterdam. In deze podcast beantwoordt hij dan ook de vraag: Waarom is het voor een arts zo moeilijk om te ontdekken waar je last van hebt?

Waarom moet je niet geloven wat in de krant staat?

In oorlogstijd draaien PR-machines overuren en wordt alles op alles gezet om de vijand in kwaad daglicht te zetten. Professor Cees Hameling van de Vrije Universiteit stelt dan ook: in oorlogstijd is de waarheid het eerste dat sneuvelt. In deze podcast beantwoordt hij de vraag: Waarom moet je niet alles geloven wat in de krant staat?

Kunnen we terrorisme uitroeien?

Een terrorismegolf die NU plaatsvindt, werkt volgens onderzoek nog gemiddeld 25 jaar door. Betekent dit dat we in 2025 af zijn van organisaties als Al Qaida? Je hoort er alles over van terreurdeskundige Beatrice de Graaf van Universiteit Utrecht. Zij gaat deze week in op de vraag: Kunnen we terrorisme uitroeien?

Kun je nou beter wel of niet multitasken?

Vrouwen kunnen goed multitasken en mannen moeten zich vooral op één taak tegelijkertijd richten. Professor Paul Kirschner van de Open Universiteit maakt in deze podcast voor eens en voor altijd korte metten met dit cliché en vertelt je bovendien dat multitasken totaal zinloos is.

Hoe kun je op de wc uitgroeien tot groot filosoof?

Ben je toevallig toe aan een nieuwe carrièremove? Misschien is het beroep 'filosoof' wel wat voor je! Hoe je je vrij makkelijk kunt laten omscholen hoor je in deze podcast van Bas Haring als hij antwoord geeft op de vraag: Hoe kun je op de wc uitgroeien tot groot filosoof?

Hoe vertel jij een onvergetelijk verhaal?

Ben jij een natuurlijke verteller of eindigen jouw presentaties nog altijd met "En dit was mijn presentatie, einde" ? Geen nood, want in deze podcast geeft Neerlandicus Martijn Wackers van TU Delft je een spoedcursus verhalen vertellen. Hij neemt zijn eigen college als voorbeeld en geeft antwoord op de vraag: Hoe vertel je een onvergetelijk verhaal?

Waarom worden sommige mensen rustig van een knisperend papiertje?

Het geluid van een borstel die door je haar gaat of een zachte vrouwenstem die uitlegt hoe je de was moet opvouwen. YouTube staat niet alleen vol met kattenfilmpjes maar ook dit soort video's doen het goed! Waarom? Voor een groot aantal mensen werken ze enorm rustgevend. In de wetenschap heet dit ASMR en Anouk Keizer van Universiteit Utrecht weet veel meer van dit fascinerende onderzoeksgebied. Vanaf het Betweter Festival in Tivoli Vredenburg geeft zij dan ook antwoord op de vraag: Waarom worden sommige mensen rustig van een knisperend papiertje? Dit is een samenwerking met NPO Focus.

Hoe maak je de allertofste achtbaan ter wereld?

Zit jij het liefst elke dag gillend in de Python? Dan is dit college iets voor jou! Achtbaan-liefhebber Jurnan Schilder van Universiteit Twente vertelt je precies hoe zo'n achtbaan in elkaar zit. In deze podcast geeft hij namelijk antwoord op de vraag: Hoe maak je de allertofste achtbaan ter wereld?

Hoe kun je met statistiek levens redden?

Met woord 'statistiek' maak je een gemiddelde verjaardag nou niet echt gezelliger. Gehannes met cijfers en medianen; een feestje is het niet. Dat is het WEL voor Daniël Oberski van Universiteit Utrecht. Hij nam zijn grenzeloze enthousiasme voor statistiek mee naar onze podcastbooth op het Betweter Festival en vertelt je in dit college hoe je met statistiek levens kunt redden. Dit is een samenwerking met NPO Focus.

Wat gebeurt er in je hersenen als je muziek luistert?

Komen jouw voeten bij het horen van muziek ook automatisch van de vloer? Of krijg je tranen in je ogen bij het horen van dat ene liedje? Waarom dit soort reacties bijna als vanzelf gaan, heeft alles te maken met je hersenen. Ga er eens goed voor zitten en hoor van professor Erik Scherder wat er in je hersenen gebeurt als je naar muziek luistert.

Waarom zijn doemscenario's over robots die de wereld overnemen eigenlijk onzin?

Het is zo'n beetje HET doemscenario in menig science-fiction film: robots worden slimmer dan mensen en nemen uiteindelijk de wereld over. Maar is dit een realistisch scenario? Chide Groenouwe van Universiteit Utrecht stelt je in deze podcast gerust: zo ver zal het niet komen. Op het Betweter Festival stapte hij in onze podcastbooth om antwoord te geven op de vraag: Waarom zijn doemscenario's over robots die de wereld overnemen, eigenlijk onzin? Dit is een samenwerking met NPO Focus.

Waarom kijken zoveel hoger opgeleiden neer op Frans Bauer?

Ben je hoger opgeleid en luister je stiekem heel erg graag naar Frans Bauer of Frans Duijts? Zou je dat ook toegeven aan je collega's? In deze podcast vertelt socioloog Peter Achterberg (Tilburg University) over zijn onderzoek naar wat we "hoge" en "lage" cultuur noemen en durft daarbij zelf een aantal ontboezemingen te doen!

Blijven we voor eeuwig jong?

Hoe leuk zou het zijn als we met z'n allen in goede gezondheid 120 jaar kunnen worden? Verouderingsbioloog Peter de Keizer van UMC Utrecht houdt zich al jaren met deze vraag bezig en zijn test-muizen zijn inmiddels in staat een stuk langer te leven dan normaal. Die muizen liet hij thuis maar Peter kwam op het Betweter Festival naar onze podcastbooth om antwoord te geven op de vraag: Blijven we voor altijd jong? Dit is een samenwerking met NPO Focus.

Hoe voorkom je als sporter dat je overtraind raakt?

Sportende luisteraars opgelet: dit college is voor jullie. Want als ex-topzwemster weet Rieneke Terink als geen ander dat je op je gezondheid moet passen als je aan topsport doet. Welke risico's eraan kleven én hoe je blessureleed kunt voorkomen, vertelt ze in deze podcast als ze antwoord geeft op de vraag: hoe voorkom je als sporter dat je overtraind raakt?

Hoe kun je met taalgebruik iedereen overtuigen van jouw gelijk?

Mensen met politieke ambities opgelet: taalwetenschapper Christine Liebrecht van Tilburg University was bij ons te gast op het Betweter Festival en heeft in deze podcast 5 taaltips voor je om voortaan al-tijd je gelijk te behalen. Dit is een samenwerking met NPO Focus.

Waarom gedragen verliefde mensen zich zo raar?

Verliefd zijn is heerlijk maar kan ook leiden tot impulsieve acties: een tatoeage van die ene liefde die tóch iets tijdelijker bleek dan gedacht of weken lang niet meer kunnen eten. Peter Bos is psycholoog aan de Universiteit Utrecht en vertelt je in deze podcast hoe onze hormomen ons he-le-maal gek kunnen maken. Hij geeft antwoord op de vraag: Waarom gedragen verliefde mensen zich zo raar?

Wanneer kun je tevreden zijn met je uiterlijk?

Als jij iets aan je uiterlijk zou mogen veranderen, wat zou dat dan zijn? Een kleinere neus? Vollere lippen? Maar wie bepaalt eigenlijk wat mooi en wat lelijk is? Plastisch chirurg Irene Mathijssen van Erasmus MC test in dit college hoe symmetrisch haar eigen gezicht eigenlijk is en geeft antwoord op de vraag: Wanneer kun je tevreden zijn met je uiterlijk?

Kun je peilingen eigenlijk wel serieus nemen?

Als we het over verkiezingen hebben, hebben we het automtisch ook over peilingen. Blijkbaar hét instrument om voorspellingen mee te doen. Maar hoe betrouwbaar is dit precies? Politicoloog Tom Louwerse van Universiteit Leiden is er geen fan van. Hij geeft in deze podcast antwoord op de vraag: Kun je peilingen eigenlijk wel serieus nemen?

Waarom vernietigt vanillevla onze hersenen?

Wist je dat kauwen ont-zettend goed voor je hersenen is? Hersenonderzoeker Erik Scherder vertelt je in deze podcast precies waarom dat is. Neem dus snel iets te kauwen in je mond en ga er goed voor zitten als hij ingaat op de vraag: Waarom vernietigt vanillevla onze hersenen?

Mogen ouders in de toekomst een kind zonder ziektes samenstellen?

Een embryo zó manipuleren dat de baby bepaalde ziektes niet kan krijgen. Klinkt goed, toch? En met de technieken van tegenwoordig ook niet onmogelijk. Maar hoe zit het met de ethische kant van dit verhaal? Dát hoor je van medisch-ethicus Annelien Bredenoord van Universiteit Utrecht als zij ingaat op de vraag: Mogen ouders in de toekomst een kind zonder zoektes samenstellen?

Waarom moeten alle twintigers zo snel mogelijk kinderen krijgen?

Zit je op dit moment in een gelukkige relatie? Ben je in de twintig? En heb je al kinderen? Misschien wél iets om over na te denken want volgens fysioloog Jan Hindrik Ravesloot van de Universiteit van Amsterdam is NU het moment. In deze podcast geeft hij antwoord op de vraag: waarom moeten alle twintigers zo snel mogelijk kinderen gaan maken?

Gaat je geheugen kapot, als je teveel voor je computer hangt?

Dementie is in de nabije toekomst een van de grootste problemen voor onze steeds ouder wordende samenleving. Klinkt misschien als toekomstmuziek, maar volgens hersenonderzoeker Erik Scherder kun je NU al iets doen om straks een gezonder brein te hebben!

Was de holocaust een vooropgezet plan?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er in totaal 6 miljoen joden vermoord. Maar wanneer werd dit gruwelijke plan precies gevat? En was dit te voorzien? Historicus Bart van der Boom van Universiteit Leiden beantwoordt in deze podcast de vraag of de holocaust een vooropgezet plan was.

Hoe verraadt jouw muzieksmaak je huidskleur?

Witte mensen luisteren naar rockmuziek terwijl zwarte mensen juist van soul en hiphop houden. Toch? In deze podcast vertelt Julian Schaap Erasmus University hoe het kan dat muziek – vaak onbedoeld en onterecht - een kleur krijgt toegewezen, en hoe dit ook jouw muzieksmaak beïnvloedt. Hij gaat daarbij in op de vraag: Hoe verraad jouw muzieksmaak je huidskleur?

Wanneer mag een bedrijf beweren dat hagelslag supergoed voor je is?

"Deze boter is cholesterolverlagend!" Dit soort uitspraken vind je op verpakkingen van een niet nader te noemen merk, maar klopt het ook? Marketeers EN wetenschappers gaan daarover geregeld met elkaar in de clinch. Zo ook Alie de Boer van Maastricht University die je in deze podcast antwoord geeft op de vraag: Wanneer mag een bedrijf beweren dat hagelslag supergoed voor je is?

Waarom is spijt zo'n verschrikkelijke emotie?

Iedereen heeft weleens spijt, maar waar komt die emotie eigenlijk vandaan? En heb je nou meer spijt als je iets wél of niet hebt gedaan? Marcel Zeelenberg van Tilburg University analyseerde alle afleveringen van Het Spijt Me en vertelt je in dit college waarom spijt zo pijnlijk en zo'n verschrikkelijke emotie is.

Hoe kan een dier jouw dokter zijn?

Een kat in de behandelkamer van de psycholoog of een paard als persoonlijke coach. In de praktijk gebeurt het steeds vaker. Maar kunnen dieren echt helpen in therapie? Theo Verheggen van de Open Universiteit scheidt de zin van de onzin en geeft je in deze podcast antwoord op de vraag: Hoe kan een dier jouw dokter zijn?

Wat kunnen we leren van de Maya's voor de toekomst van onze landbouw?

Met een toenemende én vleesetende bevolking hier op aarde is het de hoogste tijd dat we een lesje van de maya’s leren. Want alle innovaties daargelaten; de maya’s bleken fantastisch goed in staat in duurzame landbouw bedrijven. Niels Anten van Wageningen University bezocht het land van de maya's en vertelt je in deze podcast zijn bevindingen.

Hoe kun je zonder medische kennis bij jezelf een diagnose stellen?

Stel, je hebt een gek plekje op je arm en je wil weten of het onschuldig is of niet. Ga je dan liever naar een arts of vul je net zo lief een vragenlijst in op je mobiel? Het blijkt dat zo'n vragenlijst in sommige gevallen beter antwoord geeft dan een arts. Hoe dat kan, vertelt Chris Snijders van de TU Eindhoven je in deze podcast.

Waarom is het soms onduidelijk of een baby een jongetje of een meisje is?

"Is het een jongetje of is het een meisje?": het is de prangende vraag waar kersverse ouders negen maanden naar uitkijken. Maar wat als daar geen duidelijk antwoord op te geven is? Dokter Hedi Claahsen van Radboud MC krijgt regelmatig te maken met baby's die geboren worden met een onduidelijk geslacht. Hoe ga je als arts hiermee om? Je hoort het in de nieuwste podcast!

Hoe achterhaal je wat er precies gebeurd is bij een vliegramp?

Na een vliegtuigramp is de eerste vraag: waar is de zwarte doos? Maar welke informatie zit daar precies in verborgen? Joris Melkert van de TU Delft vertelt je in deze podcast hoe analisten tot in detail een ramp kunne reconstrueren. Zélfs als de zwarte doos spoorloos blijkt...

Staat een robot jou binnenkort te opereren?

Bloedvaten kleiner dan de kleinste spaghettisliertjes aan elkaar naaien of heel precies een gaatje in iemands schedeldak boren. Zelfs de beste chirurg kan niet op tegen de precisie van een robot. Of die robots binnenkort ook aan JOUW operatiebed staan. hoor je deze podcast van Maarten Steinbuch!

Hoe kan een slimme computer de arts helpen bij zijn beslissingen?

Een computer die de arts vertelt welke behandeling het beste is voor de patiënt. Psychiater Floor Scheepers ziet dit wel zitten, al is het nog de vraag of haar collega-artsen óók zoveel vertrouwen hebben in big data. Hoe, en onder welke voorwaarden dit zou werken, hoor je in deze podcast.

Hoe bepaal je voor elke schaatser wat zijn of haar ideale techniek is?

Elk jaar worden er weer nieuwe schaatsrecords verbroken. Optimaal trainen en een flinke dosis talent is natuurlijk cruciaal, maar de wetenschap speelt OOK een belangrijke rol. In dit college hoor je van Eline van der Kruk hoe zij met behulp van computermodellen voor elke schaatser de perfecte slagtechniek vindt en daarmee snellere tijden neerzet.

Waarom dragen hipsters een muts in een koffiebar?

Ze dragen een muts, hebben een baard, opgerolde broekspijpen en rijden rond op een fixie. Je raad het vast: we hebben het hier over de hipster. Wat er vanuit de wetenschap over deze bijzondere soort te vertellen valt, hoor je in dit college van socioloog Ico Maly!

Welke banen kunnen robots niet overnemen?

Een robot die ons huis stofzuigt of helpt in de zorg: dáár kijken we niet meer van op. Maar maken we onszelf niet langzaam overbodig door steeds meer aan robots over te laten? Anna Salomons van Universiteit Utrecht denkt van niet en geeft in dit college antwoord op de vraag: Welke banen kunnen robots NIET overnemen?

Waarom kan het soms beter zijn om een dader niet te vervolgen?

Het klinkt logisch: daders van een misdrijf moeten voor de rechter komen. Maar wat als er zoveel daders en zoveel slachtoffers zijn, dat je gewoon niet genoeg rechters hebt? Dit was het geval na de genocide in Rwanda. Rianne Letschert vertelt je in deze podcast hoe de mensen daar omgingen met hun daders en doet je met hele andere ogen naar dit probleem kijken.

Waarom helpt ayahuasca tegen stress en depressies?

Ayahuasca is een drug afkomstig uit het Amazonegebied. In Nederland wordt het ook steeds bekender waarbij mensen onder begeleiding van een sjamaan het psychoactieve spul drinken en op die manier zoeken naar mentale bevrijding. Kim van Oorsouw doet hier als een van de weinige wetenschappers onderzoek naar en kijkt of ayahuasca helpt tegen stress en depressies.

Hoe smaakt het eten op Mars?

Goed nieuws voor toekomstige Marsbewoners. In de bodem op de rode planeet blijken plantjes tot bloei te kunnen komen. Wieger Wamelink van Wageningen University kweekt in zijn lab allerlei Mars-groentes en geeft je in dit college een voorproefje van wat toekomstige bewoners daar zoal kunnen gaan eten!

Waarom is het eten van een bespoten appel geen probleem?

Schil jij je appel of komkommer voordat je 'm eet? Nergens voor nodig, zegt toxicoloog Aalt Baast. Sterker nog: een beetje gifstoffen zijn zelfs goed voor ons! Hoe dat komt, hoor je in dit college.

Waarom is 85% van het heelal nog onzichtbaar?

Van je smartphone tot aan je grote teen: alles om ons heen is gemaakt van materie. En toch is dit maar 15 procent van de materie die wij kennen. De andere 85% is voor iedereen, inclusief wetenschappers, compleet onbekend en noemen we 'donkere materie'. Melissa van Beekveld van Raboud University laat in deze podcast haar licht erover schijnen...

Hoe voorkom je dat de bevalling de rotste dag van je leven wordt?

Een keizersnee, vacuumpomp of ruggeprik: bevallen is geen pretje. Maar zodra je je baby in je armen krijgt, lijkt alles vergeten. Arts-onderzoeker Claire Stramrood ziet dat dit echt niet altijd zo is en dat een traumatische bevallingservaring die roze wolk behoorlijk in de weg kan staan. Hoe? Dát hoor je in deze podcast...

Waarom kun jij je niet herinneren wanneer je in slaap gevallen bent?

Denk even terug aan toen je gisternacht in je bed lag: kun je je nog herinneren wanneer je in slaap viel? Waarschijnlijk niet. Gelukkig weet arts-somnoloog Sebastiaan Overeem wél hoe dat zit en in dit college hoor je alles over dat cruciale moment van in slaap vallen.

Waarom zijn zwangere vrouwen soms zo verstrooid?

Je telefoon terugvinden in de koelkast en drie keer per dag je portemonnee kwijt zijn. Het overkwam biopsycholoog Renate de Groot regelmatig tijdens haar zwangerschap. Haar eigen onderzoek naar Omega -3 bood uitkomst en in dit college hoor je hoe die verstrooidheid bij zwangere vrouwen logisch te verklaren is!

Kun je met je eigen hulporganisatie een groot verschil maken?

Na elke humanitaire- of natuurramp hoor je wel verhalen over bevlogen vrijwillgers die op eigen houtje een school opbouwen of dekens komen brengen. Goeie dingen, maar zijn dit soort acties ook duurzaam? Sara Kinsbergen van Radboud Universiteit doet onderzoek naar deze Particuliere Initiatieven en weet hoe je in je eentje een verschil kunt maken.

Hoe ziet een wereld zonder insecten eruit?

Deze podcast heeft slecht nieuws voor jou en je verse appeltje uit de supermarkt. Wat dat is en hoe dat te maken heeft met de sterke afname van het aantal insecten op de wereld, hoor je van Hans de Kroon van Radboud Universiteit.

Mogelijk dankzij

Met de steun van