Word je domdom van je tomtom?

Raak jij hopeloos verdwaald zonder GPS? Neuropsycholoog Ineke van der Ham (Universiteit Leiden) legt uit of het erg is als je niet zonder kunt.

key notes

Dr. Ineke van der Ham

Dr. Ineke van der Ham neuropsycholoog Universiteit Leiden

Volgende podcast:

Ben jij verantwoordelijk voor je daden als je dronken bent?

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspendisse varius enim in eros elementum tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean faucibus nibh et justo cursus id rutrum lorem imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

Beluister deze podcast
arrow_forward
Hoe ontstaat anorexia?

Anorexia is de dodelijkste psychiatrische ziekte. Ondanks dat patiënten graatmager zijn, vinden ze zichzelf nog steeds te dik. In dit college vertelt kinderarts Annemarie van Bellegem (Amsterdam UMC) wat er precies omgaat in het hoofd van iemand met anorexia. Ben jij gevoelig voor of heb je een eetstoornis? Dan kan deze content triggerend werken. Meer info over eetstoornissen(zorg) vind je op https://www.firsteetkit.nl/

Kan je brein gehackt worden in de toekomst?

We gaan ervan uit dat alles dat in ons brein zit, privé is. Als je er zelf niet over praat, weet niemand wat je denkt. Maar wat als nieuwe technologie, neurotechnologie, het mogelijk maakt om jouw gedachten te ‘lezen’? Hoe privé zijn die gedachten dan nog? Commerciële bedrijven als Neuralink van Elon Musk, investeren flink in ‘neuro-tech’. Over een paar jaar kun je met gedachtes, misschien zelfs je favoriete Netflix serie aanzetten. Maar hoe zet deze nieuwe technologie de privacy van onze eigen gedachten onder druk? En hoe kunnen we die privacy gaan beschermen? Je hoort het in deze podcast, met prof. dr. Pim Haselager, Hoogleraar Artificiële intelligentie.

Hoe hebzuchtig ben jij eigenlijk?

Waarom willen we altijd meer? Prof. dr. Marcel Zeelenberg (Tilburg University) onderzocht het fenomeen waar we allemaal last van lijken te hebben: hebzucht.

Hoe herken je de volgende Messi (of Ronaldo)?

Iedere club wil het beste talent scouten. Want hoe beter je team, hoe groter de kans dat jouw club kampioen wordt. Kan de wetenschap een handje helpen in het selecteren van nieuwe voetbaltalenten? Dat hoor je van sportwetenschapper Tom Bergkamp (Rijksuniversiteit Groningen).

Chocolade: waarom jij er niet vanaf kunt blijven

Alle mensen zeggen JA tegen chocola. In dit smaakvolle college legt Remco Havermans (Maastricht University) uit waarom dit cacao goedje zo onweerstaanbaar is.

Hoe warmen jouw restjes de aarde op?

Minder vliegen, minder plastic, minder vlees eten - allemaal goede manieren om het klimaat een handje te helpen. Maar daarbij zien we één ding over het hoofd: voedselverspilling. Een vijfde van al het geproduceerde eten belandt in de prullenbak en dat zorgt voor zo’n 10% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Dr. Erica van Herpen (Wageningen University) vertelt hoe dat anders kan.

Verpest kapitalisme onze economie?

Onze economie is stuk: de ene crisis volgt de andere op. Econoom Irene van Staveren (Erasmus Universiteit Rotterdam) legt uit hoe we af kunnen komen van het kapitalisme, zonder dat we meteen overgaan op communisme.

Kun je angst uitschakelen?

Ruim 1 miljoen Nederlanders lijden aan angststoornissen variërend van injectiefobie, claustrofobie, hondenfobie tot paniekaanvallen in de auto. Ze weten dat hun angst niet reëel is. Toch lukt het zelden om zo’n angst weg te redeneren. Merel Kindt (Universiteit van Amsterdam) legt uit hoe je aan zo’n angst komt en nog belangrijker, hoe je er vanaf kan komen.

Hoe hebben 'Trekkies' de wereld veranderd?

Star Trek, een regelrechte cultklassieker op sciencefiction gebied. Tussen 1966 en 1969 worden drie seizoenen opgenomen van 79 afleveringen. Elk seizoen krijgt de serie echter een nominatie om geschrapt te worden, maar steeds weten fanatieke fans dit te voorkomen. Deze hardcore ‘Trekkies’ zorgden niet alleen voor het voortbestaan van Spock en de hele Starfleet, maar volgens filmwetenschapper dr. Hassler-Forest (UvA) ook voor een ingrijpende verandering in het moderne medialandschap.

Wat gebeurt er in de hersenen tijdens een coma?

Het is een situatie waarin je hoopt nooit te belanden: een geliefde of vriend raakt in coma en het is onzeker of diegene ooit nog wakker wordt. Wat gebeurt er op dat moment in de hersenen? Neuroloog en natuurkundig ingenieur Michel van Putten (Universiteit Twente) legt het uit.

Hoe maak je jezelf gelukkig?

Wil jij jezelf gelukkige maken? In dit college krijg je simpele maar succesvolle tips. Je hoort Prof. dr. Nele Jacobs van de Open Universiteit. Dit is een college in samenwerking met de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA is een verzameling van zo’n 12.000 prikkelende vragen die door het Nederlandse publiek gesteld zijn over zo'n beetje ALLES en waarmee wetenschappers aan de slag zijn gegaan. Vragen van "Hoe zwaar is licht?" tot "Hoeveel mensen kan de wereld aan?" Nieuwsgierig naar de andere vragen gesteld aan de Wetenschapsagenda? Check de digitale agenda om te grasduinen of gericht te zoeken tussen al deze vragen (https://vragen.wetenschapsagenda.nl/).

Wat is goede muziek voor goede seks?

Bestaat er een liedje dat succes gegarandeerd tussen de lakens? We vragen het aan cultuur socioloog Samira van Bohemen van de Erasmus Universiteit. Zij onderzocht hoe jongeren muziek gebruiken om hun seksleven te verbeteren.

Wie is er beter in beleggen: een geblinddoekte aap of een mens?

Wie is er beter in beleggen: een aap die pijltjes gooit naar een beurspagina, of een doorgewinterde expert? Econoom Mathijs van Dijk van de Erasmus Universiteit gaat in deze podcast na of beleggen echt totale willekeur is. En misschien geeft hij je ook nog wel wat bruikbare adviezen, zodat je weet hoe je het beste kan investeren...

Waarom voel jij je soms een bedrieger?

Heb jij wel eens het gevoel dat je een enorme bedrieger bent? En dat je collega's of klasgenoten er ieder moment achter kunnen komen dat je helemaal niks kan? Dan ben je lang niet de enige - heel veel mensen hebben last van het impostersyndroom. Psycholoog Aukje Nauta (Universiteit Leiden) legt je uit wat het is en hoe je van dat nare gevoel af komt dat je ieder moment door de mand kan vallen.

Waarom is het Wilhelmus ons volkslied?

"Wil-hèèèl-mus- va-han Na-ha-ssouuu- we...."", hoe vaak zou je ons volkslied al gezongen hebben in je leven? Maar heb je ook een idee wat je zingt en waarom nou dat ene lied ons volkslied geworden is? Sterker nog, wist je dat we zelfs een tijdlang een ander volkslied gehad hebben? Waarom dit volkslied helemaal niet populair werd en zelfs tot op de dag van vandaag omstreden is, weet historisch letterkundige dr. Lotte Jensen (Radboud Universiteit). Als klap op de vuurpijl bespreekt ze ook een recenter, niet erg succesvol, ""volkslied"": het Koningslied. Kijken en meezingen dus!

Waarom leven niet alle moeders op een roze wolk?

Niet iedereen is helemaal in de zevende hemel na het krijgen van een kind. Hoe komt dat? Onderzoeker en vroedvrouw Roxanne Bleijenbergh (Universiteit Antwerpen) legt het uit in deze aflevering. De site waar Roxanne naar verwijst is deze: https://www.mentaalvitaal.nl/oefenen/whats-up-mama (Deze zomer delen we de beste podcasts van de Universiteit van Vlaanderen met je. Want onze zuiderburen maken prachtige afleveringen. Geniet ervan!)

Waarom gaan vogels in de stad vaker vreemd?

Als je 's nachts door de stad loopt valt het je vast op dat het nooit echt donker of stil is. Vogels gaan zich daardoor anders gedragen. Maar wat heeft dat met vreemdgaan te maken? Ecoloog Wouter Halfwerk (Vrije Universiteit Amsterdam) legt het uit in dit college.

Wat maakt het seksleven van paddestoelen zo spectaculair?

Je hebt ongetwijfeld nog nooit gefantaseerd over het seksleven van paddenstoelen. Daar komt misschien verandering in nadat mycoloog Prof. dr. Mieke Verbeken (Universiteit Gent) heeft verteld wat er onder de grond allemaal gebeurt. (Deze zomer delen we de beste podcasts van de Universiteit van Vlaanderen met je. Want onze zuiderburen maken prachtige afleveringen. Geniet ervan!)

Hoe hebben sociale media protesten veranderd?

Ben jij lid van een vakbond of politieke actiegroep? Als je het vroeger ergens niet mee eens was, kon je je daar mooi bij aansluiten. Lekker handig, want die verzonnen ook meteen een mooie actieslogan voor je! Maar de huidige generatie doet dat toch net even wat anders. Hoe protesteren 2.0 werkt en welke rol je daar zelf bij kunt spelen, hoor je in dit college van mediawetenschapper Thomas Poell (UvA).

Hebben samoerai echt bestaan?

Je hebt vast een prachtig beeld van Samoerai: heldhaftige Japanse krijgers, gedreven door een code van moed en eer, die zeer vaardig zijn met grote zwaarden. Maar hoeveel is daar echt van waar? Onze collega’s van de Universiteit van Vlaanderen doken samen met Japanoloog Andreas Niehaus (Universiteit Gent) in de geschiedenis.

Ligt het geheim tot eeuwige jeugd in je darmen?

De schappen van de supermarkt liggen er vol mee en elke healthinfluencer praat er wel een keer over; middeltjes met probiotica om je darmflora te verbeteren. Wat we hierover weten en hoe je nu écht je darmen gezond houdt, vertelt microbioloog Remco Kort (Vrije Universiteit) je in dit college.

Pourquoi spreken wij geen Duits?

Een overheid heeft de macht om alle inwoners een taal op te leggen. Vroeger kreeg je stokslagen als je op het schoolplein met je vriendjes in een andere taal sprak. Er zijn ook minder agressieve manieren om een taal succesvol te maken. Socioloog Abram de Swaan (Universiteit van Amsterdam) legt in dit college uit hoe taal groeit of juist uit de gratie raakt.

Kun jij een sporter naar de winst juichen?

Tijdens de coronapandemie zijn veel sportwedstrijden zonder publiek gespeeld. Wat was de invloed daarvan op de sporters en op de uitslag van de wedstrijd? Filip Boen, professor aan de KU Leuven, neemt ons mee naar de wereld van de sportpsychologie en publiek. (Dit college is gemaakt door onze collega's van de Universiteit van Vlaanderen)

Hoe kun je omgaan met ADHD?

Alle Dagen Heel Druk: mensen met ADHD stuiteren door het leven. Soms kunnen medicijnen helpen, Ritalin bijvoorbeeld. Maar dat kan ook bijwerkingen hebben. Daarom gaat Annelies Verlaet (Universiteit Antwerpen) op zoek naar alternatieve oplossingen. (Deze aflevering is gemaakt door onze collega's van de Universiteit van Vlaanderen.)

Hebben vrouwen en mannen een ander brein?

Er wordt weleens gezegd dat mannen en vrouwen eigenlijk hetzelfde zijn. Dat meisjes met poppen spelen en jongens met auto's zou veroorzaakt worden door onze maatschappij. Maar is dat wel zo? In dit college bestudeert neurowetenschapper Iris Sommer (Rijksuniversiteit Groningen, UMCG) het mannen- en vrouwenbrein. Kunnen we aan de hand daarvan de verschillen verklaren?

Kan iedereen zingen?

Onderzoek toont aan dat zingen gelukkig maakt. Dan kun je het maar beter veel en vaak doen, nietwaar? Maar wat als jouw stemgeluid eerder kattengejank voortbrengt in plaats van harmonieuze melodieën? Ook dan heeft Professor Gwen Van Nuffelen (Universiteit Antwerpen) goed nieuws voor jou! (Deze aflevering is gemaakt door onze vrienden van de Universiteit van Vlaanderen)

Hoe werd er recht gesproken voordat er rechters waren?

Wie was de Mr. Frank Visser (alias de rijdende rechter) ten tijde van de Germanen? Nou, de oudste vrouw van het dorp, onder een dikke boom. Zij had alle wijsheid in pacht en mocht beslissen over ieders lot. Professor Roel Schutgens van de Radboud Universiteit laat zien hoe de rechtspraak zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld.

Bestaat de perfecte mop?

Ben jij een moppentapper? Zo ja, let dan goed op. In dit college vertelt taalkundige Bert Oben (KU Leuven) of er zoiets bestaat als een perfecte grap. (De komende tijd delen we de beste podcasts van de Universiteit van Vlaanderen met je. Want onze zuiderburen maken prachtige afleveringen. Geniet ervan!)

Waarom zorgt seksuele selectie voor mooie mannen met zinloze blinde darmen?

Niet alles in ons lichaam evolueert omdat het simpelweg nuttig is. Sommige kenmerken evolueren door de seksuele voorkeur van vrouwen. In dit college vertelt Roy Erkens (Maastricht University) waarom de grotere hersenen van mannen niet met intelligentie te maken hebben, maar met de smaak van vrouwen.

Hoe zag de oerknal eruit?

Miljarden jaren geleden ontstond het universum na de oerknal. Dan denk je misschien aan een explosie met veel licht en geluid, maar in werkelijkheid was alles pikkedonker. En dat maakt het knap lastig om te ontdekken wat er precies gebeurd is. Natuurkundige Gideon Koekoek (Maastricht University) vertelt hoe we met zwaartekrachtgolven in de toekomst misschien toch het allereerste begin kunnen vastleggen.

Wat zijn de religieuze argumenten tegen evolutie?

Een banaan is het ingenieuze ontwerp van God. Hij past precies in je hand, komt in een handige verpakking en hapt lekker weg.' Dit is één van de vele argumenten die mensen gebruiken om de evolutietheorie onderuit te halen. In dit college legt bioloog Roy Erkens uit waarom evolutie voor sommige mensen moeilijk te behappen is en laat hij zien dat deze groep het toch echt bij het verkeerde eind heeft. (Dit college is opgenomen in 2014)

Worden vrouwen bij de dokter net zo goed geholpen als mannen?

Het mannelijk lichaam was lange tijd hét referentiekader voor de gezondheidszorg. Hoeveel last hebben vrouwen hier vandaag de dag nog van? Dat legt biomedisch wetenschapper / onderzoeker Aranka Ballering (UMC Groningen) uit in deze podcast.

Wat als robots slimmer worden dan wij?

I Robot, The Matrix en The Terminator: het zijn stuk voor stuk films waarin robots en technologie de wereld overnemen. Hoe realistisch is dat beeld? AI-expert Carlo van de Weijer (TU Eindhoven) legt het uit in dit college.

Hoe saboteert Tinder de liefde?

Ben jij op zoek naar ware liefde? Open Tinder en swipe erop los zou je zeggen! Hoewel het aanbod op de datingapps reuze is, lijkt dat helaas geen garantie voor succes. Liefdesexpert Tila Pronk (Tilburg University) legt uit hoe dit komt en hoe het beter kan.

Waarom hebben mannen steeds slechter zaad?

De vruchtbaarheid van mannen neemt af. Hoe kan dat? In dit college legt uroloog Marij Dinkelman-Smit (Erasmus MC) uit wat er allemaal mis kan zijn met je zaad en hoe jouw gedrag van afgelopen weekend je sperma over drie maanden beïnvloedt.

Waarom krijgen sommige mensen moordneigingen van smakgeluiden?

De smakgeluiden van je partner tijdens het ontbijt of de intens harde typegeluiden van je ijverige collega: voor mensen met misofonie kunnen deze dingen hun leven ontregelen. In deze aflevering legt psychiater Damiaan Denys (Amsterdam UMC) uit wat misofonie is en gelukkig ook wat je eraan kan doen.

Hoe weet je of je buren geen drugsdealers zijn?

De onder- en bovenwereld komen steeds dichter bij elkaar. Zo gebruiken criminelen steeds vaker “gewone burgers” voor het bereiken van hun doelen. Hoe dit precies zit, vertelt criminoloog Emile Kolthoff (Open Universiteit) in deze aflevering.

Waarom zou je geen onderzoek mogen doen met embryo’s die toch niet meer gebruikt worden?

Een klompje cellen, meer is een embryo niet. Maar toch zorgt dit klompje cellen al decennialang voor flinke discussies over wat je er wel en niet mee mag doen. Leer in dit college van dr. Annelien Bredenoord (UMC Utrecht) hoe je vanuit de ethiek kunt kijken naar de vraag of een embryo al telt als een mens of niet. (Dit college is opgenomen in 2016)

Wat is autisme?

Als jij aan iemand met autisme denkt, denk je misschien aan Rain Man of aan Sheldon Cooper. Maar klopt dat beeld van autisme eigenlijk wel? In deze aflevering legt universitair docent Neuropedagogiek en Ontwikkelingsstoornissen Rachel Plak (Universiteit Leiden) het uit samen met ervaringsdeskundige Jasper Wagteveld.

Kun je in je eentje de wereld redden?

We weten het allemaal: we zouden ons wat groener moeten gedragen. Maar heeft het wel zin als jij in je eentje die biefstuk laat staan en stopt met vliegen? Jan Willem Bolderdijk (Rijksuniversiteit Groningen) vertelt dat je jouw invloed absoluut niet moet onderschatten.

Bladluizen planten zich in hun eentje voort, waarom doen wij dat eigenlijk niet?

Sommige organismen hebben helemaal geen partner nodig om zich voort te planten. Waarom hebben wij als mens dan wel een ander nodig? Primatoloog Jan van Hooff (Universiteit Utrecht) legt je uit waarom het meer nut heeft dan dat het alleen maar gezelliger is.

Is jouw obsessie met Britney Spears ongezond?

Of het nou gaat om Kim Kardashian, Max Verstappen of Ross en Rachel van Friends: door iemand een lange tijd te volgen, bouw je een relatie op met iemand die jij persoonlijk niet kent. Mediapsycholoog Monique Timmers (UvA) noemt dit fenomeen een parasociale relatie. In deze aflevering legt ze uit hoe deze relaties werken, hoe sociale media dit fenomeen een nieuwe dimensie hebben gegeven en wanneer jouw obsessie met een beroemdheid echt ongezond wordt.

Hoe weet een medicijn waar het heen moet?

Voor de meeste medicijnen geldt: zodra je het pilletje slikt, verspreidt de werkzame stof zich kriskras door je hele lichaam. Meestal is dat geen probleem. Maar als het op sommige plekken voor bijwerkingen zorgt, is het minder prettig. RNA-medicijnen zijn de oplossing. Roy van der Meel (TU Eindhoven) legt in dit college uit hoe dat in zijn werk gaat.

Waarom zouden alle veertigers dood moeten zijn?

Dat we nog lang na het volwassen worden van onze kinderen blijven leven, is eigenlijk een klein biologisch wonder. Fysioloog Jan Hindrik Ravesloot vertelt je in dit college waarom alle vijftigers eigenlijk allang het loodje hadden moeten leggen

Waarom moeten we af van diagnoses als depressie?

In de geestelijke gezondheidszorg wordt veel met hokjes gewerkt. Zo kun je 'depressief' zijn, 'borderline' hebben of een 'angststoornis'. Volgens psychiater Jim van Os (UMC Utrecht) moeten we daar vanaf. Het is tijd dat we stoppen met die labeltjes. Gelukkig heeft hij een alternatief.

Hoe kunnen we sneller door de ruimte reizen?

In 1977 werd Voyager 1 de ruimte in gestuurd om de uithoeken van het heelal te verkennen. Met de techniek van toen duurt het ongeveer 75.000 jaar om een ander sterrenstelsel te bereiken, best lang dus. Gelukkig wordt er hard gewerkt aan nieuwe technieken om objecten sneller te laten bewegen: zoals zonne- en laserzeilen. Wat dat zijn vertelt ruimte-ingenieur Jeannette Heiligers (TU Delft) je in dit college.

Waarom hebben economen zelfs verstand van liefde?

Waarom wonen de mooiste meisjes in de stad? En waarom kun je als single beter in de stad wonen dan in de provincie? Econome prof. dr. Barbara Baarsma geeft antwoord.

Hoe ontstaat dyslexie?

Vloeiend leren lezen en schrijven lijkt voor veel mensen vanzelfsprekend. Maar dat is het niet. Zeker niet voor mensen met dyslexie. In dit college legt neurowetenschapper Milene Bonte (Maastricht University) uit waarom.

Hebben influencers een slechte invloed?

Influencers zijn razend populair. Maar hebben ze nou een positieve of slechte invloed op bijvoorbeeld ons zelfbeeld en koopgedrag? Communicatiewetenschapper Emmelyn Croes (Tilburg University) vertelt je in dit college hoe het zit.

Hoe kan het dat je je lichaam soms kleiner of groter voelt worden?

Je ligt met griep in bed en het lijkt alsof je handen reusachtig zijn, terwijl je benen voelen als twee luciferstokjes. Daar kunnen de meeste mensen zich nog wel iets bij voorstellen. Maar wat als je bij iedere gesprekspartner een drakenkop op diens schouders ziet in plaats van een mensenhoofd? Jan Dirk Blom (Universiteit Leiden) vertelt je alles over het Alice in Wonderland-syndroom.

Moet je nou wel of niet snoozen?

Wat doe je als je toch nog iets langer in bed wil blijven liggen? Snoozen natuurlijk. Maar is dat wel de beste manier om goed je dag te beginnen? Slaapwetenschapper Merijn van de Laar (Maastricht Universiteit) vertelt in deze aflevering of je de snoozeknop beter links kan laten liggen.

Waarom krijgt de een wel dementie en de ander niet?

Dementie hoort bij het ouder worden: maar waarom krijgt de een het wel en de ander niet? Epidemioloog Arfan Ikram (Erasmus MC) vertelt dat het niet alleen met genen te maken heeft, zoals lang werd gedacht. Uit onderzoek blijkt dat ook levensstijl invloed kan hebben op het krijgen van dementie. Hoe dat zit, hoor je in dit college.

Waarom plegen singles vaker zelfmoord?

Zelfmoord is doodsoorzaak nummer 1 voor mensen tussen de 15 en 49 jaar. Hoe kan dat? Zou dit mogelijk een aanwijzing kunnen zijn dat onze samenleving langzaam uit elkaar valt? En welke rol speelt jouw relatiestatus hierin? Socioloog Bart van Heerikhuizen (Universiteit van Amsterdam) legt het uit.

Waarom leven arme mensen korter?

Naast een snelweg of fabriek wonen: het heeft vast niet je voorkeur. Mensenrechtenjurist Daphina Misiedjan (Erasmus Universiteit) ziet dat armere mensen veel vaker op deze ongezonde plekken wonen dan rijke mensen. Hoe dat kan en hoe we dat kunnen veranderen, hoor je in deze aflevering.

Waarom kunnen cybercriminelen niet zonder klantenservice

Stel je voor: je start je laptop op en ziet dat hackers hebben toegeslagen en losgeld vragen. Dat is niet alles, ze hebben een telefoonnummer achtergelaten van de klantenservice. Dat klinkt gek, maar om grof geld te verdienen, kunnen cybercriminelen niet zonder deze hulplijn. Cybercrime-expert Rolf van Wegberg (TU Delft) legt uit hoe dat zit.

Kunnen hackers Nederland onderwater zetten?

Onze stoplichten, sluizen, fabrieken en nog veel meer zaken worden vanaf een afstand bediend: het gaat allemaal digitaal. Dat betekent ook dat hackers in deze systemen kunnen breken. Volgens cyberexpert Bibi van den Berg (Leiden Universiteit) moeten wij ons daar beter tegen gaan beschermen. Hoe? Dat hoor je in deze aflevering.

Word je domdom van je tomtom?

Raak jij hopeloos verdwaald zonder GPS? Neuropsycholoog Ineke van der Ham (Universiteit Leiden) legt uit of het erg is als je niet zonder kunt.

Waarom kloppen jouw herinneringen soms niet?

Kun jij je dingen herinneren die nooit gebeurd zijn? Volgens rechtspsycholoog Henry Otgaar (Maastricht Universiteit) wel. Hoe dat zit, legt hij uit in deze aflevering.

Waar ging het Romeinse Rijk aan ten onder?

Er zijn een paar rare theorieën: de Romeinen gingen ten onder aan loodvergiftiging, ze dronken te veel wijn, of zaten veel te veel in bad. Classicus Fik Meijer (UvA) denkt er anders over, en legt uit wat hij denkt dat de ware redenen zijn achter de neerval van het Romeinse rijk.

Krijgen we kieuwen als de aarde ineens onder water loopt?

Evolutie: je weet vast wat het is. Maar weet je ook precies hoe het werkt? In dit college geeft bioloog Roy Erkens (Maastricht Universiteit) je een spoedcollege over waarom wij duimen hebben en vissen kieuwen.

Hoe kan je ongemerkt een hartaanval hebben?

Een hartaanval wordt vaak omschreven als een acute drukkende pijn op de borst. Toch kan het ook anders. Sterker nog, je kunt een hartaanval krijgen zonder dat je het doorhebt. In dit college legt epidemioloog Hester den Ruijter (UMC Utrecht) uit hoe.

Hoe werkt een zwarte doos?

Zodra een vliegtuig neerstort, wordt er direct naar de zwarte doos gezocht. In deze aflevering vertelt luchtvaartexpert Joris Melkert (TU Delft) wat er allemaal in deze zwarte doos zit en hoe het precies kan vertellen waarom een vliegtuig is neergestort.

Bestaat helderziendheid?

Is helderziendheid bloedserieus of flauwekul? Neurowetenschapper Jacob Jolij (Rijksuniversiteit Groningen) onderzoekt dit paranormale verschijnsel en vertelt welke vreemde resultaten hij tegenkomt in zijn lab.

Helpt LSD tegen depressie?

LSD en andere psychedelica klinken vaak gevaarlijk, maar kunnen ze helpen tegen depressies en angststoornissen? Volgens neurowetenschapper Michiel van Elk (Leiden Universiteit) is dat in ieder geval het onderzoeken waard: moeten we radicaal anders gaan kijken naar psychedelica?

Waarom kost jouw spijkerbroek 8000 liter water?

Hij is comfortabel, bijna niet stuk te krijgen en gaat lang mee: de spijkerbroek. Klinkt hartstikke duurzaam, maar je spijkerbroek slurpt liters water voordat hij bij jou in de kast ligt. Waterbeheeronderzoeker Rick Hogeboom (Universiteit Twente) legt uit waarom.

Hoe kan virtual reality crimineel gedrag verminderen?

Stel: je maakt constant de verkeerde keuzes. Hoe zorg je ervoor dat je niet opnieuw in de fout gaat? Neuropsycholoog Liza Cornet (Universiteit Leiden) vertelt hoe virtual reality hierbij kan helpen.

Is de Iphone de nieuwe Messias?

Nederland wordt steeds minder religieus, maar volgens antropoloog Michiel van Well (Maastricht University) verdwijnt religie niet uit onze maatschappij: het verschijnt alleen in een andere gedaante, namelijk in de vorm van technologie. Hebben we Jezus ingeruild voor onze smartphone?

Is het nou patat of friet?

Het is goudgeel, knapperig en heerlijk met mayonaise. Maar hoe noem je het? Patat of friet? Taal- en cultuuronderzoeker Jos Swanenberg (Tilburg University) legt het uit.

Waarom willen bedrijven ineens de wereld redden?

"Zonder kinderarbeid", "Goed voor de planeet", "Eerlijke prijs". Commerciële bedrijven willen je steeds vaker laten denken dat ze goed voor de wereld zijn. Moet je ze geloven? Econoom Karen Maas (Open Universiteit / Erasmus Universiteit Rotterdam) legt het uit.

Hoe maak je natuur?

Heel zuinig op onze natuur zijn we de afgelopen jaren niet geweest. Gelukkig kun je "kapotte" natuur ook weer herstellen. Hoe doe je dat? Landschapsecoloog Wieteke Willemen (Universiteit Twente) legt het uit.

Wat is gezonder: verse groente of groente uit de vriezer?

Je intuïtie zou misschien zeggen dat je groente altijd vers moet kopen in plaats van ingevroren of uit blik. In dit college legt voedselwetenschapper Matthijs Dekker (Universiteit Wageningen) uit of dit waar is.

Waarom doet ongesteld zijn pijn?

Menstruatie is geen pretje. Althans voor de meesten. In dit college vertelt gynaecoloog Bertho Nieboer (Radboudumc) alles over waarom ongesteld zijn pijn doet.

Waar heeft zelfs de wetenschap geen verklaring voor?

Wetenschap is ontzettend handig om ons objectieve antwoorden te geven op belangrijke vragen. Maar niet álle vragen kunnen beantwoord worden door ‘de wetenschap’. Welke kwesties dat zijn vertelt filosoof Herman de Regt (Universiteit Tilburg) in dit college.

Wat is donkere materie?

We kunnen het niet zien, maar we denken wel dat het bestaat: donkere materie, het grote geheim in het universum. In deze aflevering vertelt natuurkundige en filosoof Jaco de Swart (Universiteit van Amsterdam) je alles wat je moet weten over donkere materie.

Waarom moet je een puist niet uitknijpen?

Balen: een rode dikke pukkel midden op je gezicht. Net nu je vanavond dat feest of die date hebt. Die puist wil je waarschijnlijk graag uitknijpen. In dit college legt dermatoloog Elodie Mendels (Erasmus MC) uit waarom je er toch beter vanaf kunt blijven.

Is China straks de baas van de wereld?

China is bezig met een grote economische groei en wordt een steeds belangrijkere speler op het wereldtoneel. Maar hoe belangrijk precies? In dit college vertelt sinoloog Rogier Creemers (Universiteit Leiden) of China in de toekomst de toko gaat runnen.

Moeten dieren grondrechten krijgen?

Kun je je voorstellen dat je ouders je zomaar verkopen als ze je zat zijn? Of dat je in een kooi wordt gestopt als toeristische attractie? Als mens worden we gelukkig goed beschermd, maar dieren hebben geen grondrechten. Is dat terecht? In dit college bespreekt rechtsfilosoof Janneke Vink (Open Universiteit) die vraag.

Val je af door koud te douchen?

Gezond eten en meer sporten kennen we inmiddels wel als een goede strategie om af te vallen. Maar volgens internist en onderzoeker Mariëtte Boon (LUMC) hoort jezelf blootstellen aan kou ook in dit rijtje thuis.

Waarom kan jouw partner niet dansen?

Sta je op de dansvloer met je nieuwe geliefde, blijkt ie totaal niet te kunnen dansen. Hoe kan dat? Met behulp van verschillende testjes krijgen jij en je partner antwoord op deze belangrijke vragen van cognitief neurowetenschapper Fleur Bouwer (Universiteit van Amsterdam).

Krijg je grijze haren van stress?

Dat stress ongezond is, weet je vast wel. Maar word je er ook sneller oud van? In dit college vertelt psycholoog Marieke Tollenaar (Universiteit Leiden) dat teveel stress niet heel bevorderlijk is voor je jeugdige uitstraling.

Wat is het quantuminternet?

Hoe ziet het internet van de toekomst eruit? Sophie Hermans (TU Delft ) vertelt je alles wat je moet weten over het quantuminternet.

Waarom regen jij kletsnat terwijl het niet zou regenen?

Het weer voorspellen; soms krijg je het idee dat je beter in een glazen bol kan kijken. Hoe kan het dat het weerbericht er zo vaak naast zit? Wolken zijn de grote boosdoeners, volgens weerwetenschapper én wolkenliefhebber Stephan de Roode (TU Delft). Hoe dat zit, legt hij uit in deze aflevering.

Word je een beter mens door naar Lowlands te gaan?

Van de oude Grieken tot aan Woodstock: festivals zijn al eeuwenoud. Waarom hechten wij zoveel waarde aan even ontsnappen uit de samenleving? Om daar antwoord op te geven, neemt cultuurhistoricus Floris Meens (Radboud Universiteit) je mee op reis door de geschiedenis van festivals.

Bestaat Sinterklaas? En wat heeft dat met vrije wil te maken?

Alle kinderhartjes beginnen met de komst van Sinterklaas sneller te kloppen. In dit college neemt filosoof Bas Haring (Universiteit Leiden) onze goedheiligman onder de loep. Bestaat hij nu wel of niet? En wat heeft dat precies met het bestaan van vrije wil te maken?

Hoe komt het dat een liedje in je hoofd blijft hangen?

Dat ene liedje dat de hele dag in je hoofd blijft hangen: muziekproducenten kunnen het zich niet beter wensen. Muziekwetenschapper Henkjan Honing vertelt je in deze aflevering wat de ingrediënten zijn voor het maken van een hit.

Waarom voelen sommige mensen altijd pijn?

Iedereen heeft wel eens pijn, maar wat als die pijn nooit meer weggaat? In dit college legt moleculair bioloog Hanneke Willemen (UMC Utrecht) uit wat pijn is en waarom bij twintig procent van de Nederlanders de pijn niet meer weggaat.

Kunnen we leven op Mars?

Als we de planeet Mars willen begrijpen, hoeven we volgens aardwetenschapper Sebastiaan de Vet (Universiteit van Amsterdam) helemaal niet ver te zoeken. In dit college legt hij uit waarom we genoeg van deze planeet kunnen leren door naar IJsland te kijken.

Is het goed voor de democratie als jij meer inspraak krijgt?

Denk jij wel eens: ik wil meer inspraak in de politiek! Dan ben je niet de enige, want in de afgelopen jaren zagen we de aandacht voor burgertoppen en referenda toenemen. Kristof Jacobs (Radboud Universiteit) deed er onderzoek naar: word je daar als burger nu wel of niet blij van? In deze aflevering uit 2017 geeft hij daar het antwoord op.

Waren de Middeleeuwen echt zo ruk?

Als het over de Middeleeuwen gaat, denk je al gauw aan mensen die tot aan de knieën in de modder staan en die zich twee keer per jaar wasten. In dit college vertelt kunsthistoricus Sanne Frequin (Universiteit Utrecht) dat ‘The Dark Ages’ meer credits verdienen dan ze nu krijgen.

Sinds wanneer voelen wij ons Nederlander?

Misschien sta je er nooit bij stil, maar ooit is Nederland ontstaan en zijn we ons Nederlander gaan voelen. Maar vanaf wanneer is dat proces eigenlijk begonnen? Op die vraag geeft historisch letterkundige Lotte Jensen (Radboud Universiteit) je in dit college een antwoord.

Hoe beïnvloeden sociale media onze politieke keuzes?

Jouw gedrag op sociale media bepaalt voor een groot deel wat je te zien krijgt op je tijdlijn. Hoe heeft dit invloed op wie jij stemt tijdens de volgende verkiezingen? Communicatiewetenschapper Brahim Zarouali (Universiteit van Amsterdam) legt het uit.

Ga je harder werken als je meer geld krijgt?

Als je meer geld krijgt, ga je harder werken. Toch? Volgens organisatiepsycholoog Kilian Wawoe (VU Amsterdam) is dat veels te makkelijk gedacht. Maar wat moet je wel doen om iemand harder te laten werken? Hij legt het uit in dit college!

Waarom gaan we door stress slecht eten?

Na een pittige tentamenweek of een zware verhuizing weeg je ineens een kilo zwaarder. Herkenbaar? Neurowetenschapper Frank Meye (UMC Utrecht) legt in dit college uit waarom je meer gaat eten als je gestrest bent.

Waarom is iemand met humor zo woest aantrekkelijk?

Moet jij gaan curlen op je eerste date? Humor staat bij veel mensen bovenaan de eisenlijst als het gaat om hun partner. Waarom vinden we dat eigenlijk zo belangrijk? In dit college legt psycholoog Madelijn Strick van de Universiteit Utrecht het uit.

Staat Nederland straks vol met brandnetels?

Bijna de helft van alle soorten in Nederland wordt met uitsterven bedreigd. Het uitsterven van dieren- en plantensoorten is dus niet alleen een probleem van ver weg, ook in Nederland staat de biodiversiteit onder enorme druk. In dit college legt bioloog Edwin Pos (Universiteit Utrecht) uit waarom het verlies van biodiversiteit slecht is voor onze planeet, maar ook hoe de wetenschap hopelijk de biodiversiteit nog kan redden.

Waarom is een dood kind in Amerika meer waard dan in Nederland?

Je kat in de magnetron stoppen en dan het magnetronbedrijf aanklagen: je kent het verhaal vast wel. In Amerika heerst een grotere claimcultuur dan in Nederland. Waarom is het daar vaak zo lucratief om iemand aan te klagen, en hier niet? Rechtsgeleerde Edgar du Perron (Universiteit van Amsterdam) legt uit hoe het zit.

Waarom dragen jongens geen roze nagellak?

Vrouwen houden van chocola en mannen drinken graag bier. Sociaal wetenschapper Linda Duits van de Universiteit Utrecht onderzoekt waar deze ideeën over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen vandaan komen en wat er gebeurt als jij je hier niet aan houdt.

Hoe zag de eerste terrorist op Nederlandse bodem eruit?

Het belangrijkste wapen van een terrorist is angst. Hoe meer een overheid meegaat in die angst, hoe succesvoller je bent, als terrorist. Terreurdeskundige Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht) legt dit uit aan de hand van anekdotes uit de wereldgeschiedenis. Waaronder een verhaal uit Nederland.

Mag je jouw kat fluorescerend maken puur voor de lol?

Een fluorescerende kat of een doorgefokte Chihuahua. Dieren zijn op allerlei manieren aan te passen aan onze wensen. Maar waarom stuiten sommige voorbeelden ons meer tegen de borst dan andere? Hoe dit soort kwesties leiden tot grote discussies vertelt ethicus Bernice Bovenkerk (Wageningen University).

Waarom hebben we straks allemaal meerdere chronische ziektes?

Onze levensverwachting de laatste jaren spectaculair toe. De gemiddelde levensverwachting ligt zelfs ruim boven de tachtig jaar. Maar betekent dit ook dat we gezond oud worden? Volgens medicus Marcel Levi (Universiteit van Amsterdam) is dat niet meteen een gegeven.

Mogelijk dankzij

Met de steun van